Dema ku zêde dibe

Tu wê çawa nas dikî

Zêde kanabîs (esrar, heşîş) pir caran ji aliyê derûnî ve xuya dibe: tirs, panîk, tevlihevbûn, ramanên ku mirov tê şopandin, heta hîskirina tiştên ku ne rast in. Ji aliyê laşî ve lêdana dil a bilez, dilxelandin û gêjbûn lê zêde dibin, hilweşîna gera xwînê (kolaps) jî gengaz e. Bi alkol an madeyên din re ev bi awayekî berbiçav tundtir dibe. Rewşên ne xweş bi gelemperî derbas dibin; kesê ku vê yekê dizane, hêsantir aram dimîne.

Çi alîkar e

• Li cem kesî bimîne û wî/wê bibe cihekî aram ku ronahî, deng û mirov lê kêm in.
• Hewaya teze peyda bike, ji sarbûnê biparêze, cilên teng veke.
• Bi aramî û bi sebir pê re biaxive. Heke kes pir bilez bêhnê digire, bêhnkişandina aram nîşanî wî/wê bide.
• Bi pirsgirêkên gera xwînê re, wek çermê rengzer û şil û lêdana dil a bilez: wî/wê razîne û lingan bilind bike.

Kengê tu telefonî 112an dikî

• heke kes bêhiş be an metirsiya bêhişbûnê hebe
• heke bêhnê negire an normal bêhnê negire
• di krîza krampê de
• bi êşên giran ên li pişt hestiyê singê, ku dikarin ber bi milê ve belav bibin, li cem jinan her wiha li beşa jorîn a zik an li pişt, bi tirsa mirinê re: ev nîşana krîza dil e. Laşê jorîn bilind deyne, bi tenê nehêle.
• heke baştir nebe an tu ne bawer î, û bi bikaranîna tevlihev re zûtir

Ji ambulansê re bêje çi hatiye bikaranîn û bermayiyan bide wan. Bijîşk xwedî erka nepenîparastinê ne. Heta ku navenda acîl axaftinê bi dawî neke, telefonê negire.

Di krîza krampê de tiştan ji derdorê dûr bixe, tiştekî nerm bide bin serî û tevgeran bi zorê negire. Kesên bêhiş ên ku normal bêhnê digirin, bixe pozîsyona aram a li ser teniştê, da ku tiştê vereşiyayî bikaribe derkeve.

Xwarinên bi kanabîsê û zarok

Dema kanabîs tê xwarin, bandor bi derengî û pir caran ji nişkê ve dest pê dike û dirêjtir dom dike. Nirxandina vê dijwar e, ji ber vê yekê dozên zêde hêsantir çêdibin.

Heke zarok bi xeletî kanabîs an şêraniyên bi kanabîsê bixwin, ev dikare bibe sedema jehrîbûneke giran. Wê demê telefonî navenda jehrîbûnê (Giftnotruf) bike; ji bo eyaleta Nordrhein-Westfalen (NRW) ev Informationszentrale gegen Vergiftungen Bonn e, li ser 0228 19240, 24 saetan. Heke hişê zarok ne li cih be an pirsgirêkên bêhnê hebin, yekser telefonî 112an bike. Hewl nede ku zarok vereşe, û bermayî û pakêtê biparêze.

Vereşîna dubare

Piştî bikaranîna demdirêj û pir caran dikare sendroma hîperemezîsê ya kanabîsê (CHS) çêbibe: vereşîna dubare bi dilxelandin û êşa zik re. Tîpîk e ku serşoka germ an banyoya germ gazindan sivik dike. Divê sedemên din ji aliyê bijîşk ve werin derxistin. Heke neyê dermankirin, dikare bibe sedema têkçûna gurçikan. Tenê dermankirina bi bandor rawestandina bikaranînê ye.

Kanabînoîdên sentetîk û HHC

Kanabînoîdên sentetîk dikarin gelek qat ji THC bi hêztir bandor bikin. Ew dibin sedema lêdana dil a bilez, bêaramiya giran, halûsînasyon û krîzên krampê; mirin çêbûne. Ew berê li ser gulên CBD hatine dîtin, ku li ser wan hatibûn reşandin, û ji derve nayên naskirin. HHC (heksahîdrokanabînol) ji 27ê Hezîrana 2024an ve qedexe ye.

Çavkanî

• drugcom.de (BIÖG): Drogennotfall
• DRK: Notruf 112
• DRK: Stabile Seitenlage
• DRK: Herzinfarkt, Symptome und Erste Hilfe
• Informationszentrale gegen Vergiftungen Bonn (navenda jehrîbûnê ya Bonnê)
• drugcom.de (BIÖG): Cannabis-induzierte Hyperemesis
• BfR (2025): Stellungnahme 019/2025 zu HHC
• cannabispraevention.de (BIÖG): Gesundheitliche Aspekte
• drugcom.de (BIÖG, 2017): Mehr unerwünschte Effekte bei Mischkonsum von Alkohol und Cannabis