Guhertin wext dixwaze
Mirov kêm caran tevgera xwe bi carekê re diguherînin. Pispor qonaxan diyar dikin ku gelek kes çend caran di wan re derbas dibin. Di vê navê de dudilî normal e: sedemên ji bo guhertinê û li dijî wê jixwe di hundirê mirov de ne. Kesê ku li hember wî kesî tenê ji bo guhertinê argûmanan dide, pir caran berevajiyê wê bi dest dixe.
Qonaxên guhertinê
- Hê nefikirîn“Ev ne pirsgirêk e.”
- Fikirîn“Bi rastî divê ez tiştekî bikim, lê …”
- Amadekarî“Ez tiştekî plan dikim.”
- Çalakî“Ez niha tiştekî diguherînim.”
- Domandin“Ez berdewam dikim.”
Vegerîn beşek ji vê ne: gelek kes çend caran di qonaxan re derbas dibin berî ku guhertinek bimîne. Alîkarî herî baş bandor dike dema ku li gorî qonaxê be.
Tu çawa behs dikî
Ez behs bikim an na?
Sedemên ji bo
- Tu dixwazî alîkariyê bikî.
- Tu dixwazî pêşî lê bigirî ku rewş xirabtir bibe.
- Pirsîn zirarê nade.
Çi te dudil dike
- Dibe ku ez şaş bim.
- Dibe ku ev bar bike ser têkiliya me.
- Ez naxwazim xwe têxim nav karê kesî.
- Ez xwe ji bo vê amade nabînim.
Hîskirina herdu aliyan normal e, û kesê hemberî te jî pir caran heman tiştî hîs dike. Tu dikarî herduyan bêjî: “Ez nizanim ka ez rast dibînim an na, lê ez ji bo te bi fikar im.”
Dema guncav
Bi gelemperî baş e
- Hûn herdu ne di bin bandorê de ne.
- Cih aram e, wextê we heye û kes we aciz nake.
- Te berê fikirî ku tu dixwazî çi bêjî.
Bi gelemperî ne baş e
- Kes nû kanabîs (esrar, heşîş) bikar aniye.
- Hûn nîqaş dikin, an tu bi xwe hêrs î. Wê demê çêtir e paşê.
- Kesên din guhdarî dikin.
- Berê bifikire ka çi te bi fikar dike û tu dixwazî çi bêjî. Heke tu bi xwe jî bikar tînî, berê li ser bikaranîna xwe bifikire, ji ber ku dibe ku ev ji te bê pirsîn.
- Demeke aram hilbijêre ku hûn herdu ne di bin bandorê de ne, û cihekî ku kes we aciz nake.
- Bi peyamên bi “ez” biaxive û tiştên ku te dîtine bêyî sûcdarkirinê vebêje: “Ez bi fikar im, ji ber ku min ferq kir ku tu êdî hema dernakevî derve.”
- Behsa tevgerê bike, ne ya kesî.
- Pirsên vekirî bipirse, guhdarî bike, bihêle ku gotina xwe biqedîne. Şîreta exlaqî tune, teşhîs tune.
- Berî ku şîretê bidî, bipirse: “Ez dikarim ji te re bêjim ka li ser vê çi tê bîra min?” Şîretên ku nehatine xwestin bi gelemperî bandor nakin.
- Li benda berxwedanê be û wê şexsî negire. Ne mecbûr î ku zorê bidî kesekî da ku tiştekî qebûl bike.
- Qedrê tiştên ku baş diçin û tiştên ku kes berê ceribandine bizane.
- Piştgiriyê pêşkêş bike. Heke guncav be, li ser tiştekî berbiçav ku dikare were kontrolkirin li hev bikin, wek axaftineke duyem piştî hefteyekê. Biryara li ser guhertinê di destê wî kesî de ye.
Çi axaftinê bi ser dixe
Xwe têxe şûna wî, lê bi wî re neêşeHewl bide fêm bikî ka rewşa wî kesî çawa ye, bêyî ku tu bi xwe jî têk biçî.
Fêmkirin ne pejirandin eTu dikarî sedeman fêm bikî û dîsa jî bi fikar bî.
Guhdarî bike û kurt bikeBi gotinên xwe bêje ka te çi bihîst. Bi vî awayî kes ferq dike ku gotinên wî digihîjin.
Nêrîna cuda bihêleKes dikare rewşê ji te cudatir bibîne.
Hêzan bibîneLi şûna ku xeletiyan rêz bikî, behsa tiştên ku bi ser dikevin û tiştên ku tu ji bo pêşerojê dixwazî bike.
Bi hev re biaxivinBi wî kesî re biaxive, ne bi kesên din re li ser wî.
Pirsên ku axaftinê vedikin
Girtî: pir caran bi erê an na diqede
- “Tu pir zêde esrar dikişînî?”
- “Pirsgirêkeke te heye?”
Vekirî: kes vedixwîne ku vebêje
- “Tu niha çawa yî?”
- “Çi tu ber bi vê ve birî?”
- “Kengê qet pêwîstiya te pê tune?”
- “Kî an çi dikare alîkariya te bike?”
- “Kengê ji bo te demeke baş e?”
- “Ji min re vebêje.”
Ne mecbûr î ku tu vê bi tena serê xwe hilgirî. Berê ji navendeke şêwirmendiyê şîretan bistîne, an axaftinê bihêle ji kesekî re ku nêzîktirî wî kesî ye.
Sînorên te
Fêlek tune ku kesekî qanih bike. Guhertin tenê dest pê dike dema ku kes bi xwe pirsgirêkekê dibîne. Bi zelalî bêje tu bi çi re naçî û wê demê dê çi bibe, û li ser gotina xwe bimîne. Tevgereke ku zirarê dide te bi hincetan rewa neke. Xizm bi hêsanî dikevin nav şêweyên ku bêtir piştgiriya bikaranînê dikin: veşartin, biçûkxistin, girtina erkên kesê din li ser xwe. Li dijî vê, alîkar e ku mirov ji bo xwe jî piştgiriyê bixwaze.
Alîkarî, ji bo te jî
Şêwirmendiya bengîtiyê belaş, bi nepenî û heke tu bixwazî anonîm e; şêwirmend xwedî erka nepenîparastinê ne. Ne pêwîstiya te bi teşhîsê, ne bi serlêdanê û ne jî bi kasaya nexweşiyê heye, û şêwirmendî bi eşkereyî ji bo xizm û hevalan jî heye, heta ku kesê têkildar bi xwe alîkariyê nexwaze jî. Heke pêwîst be, navendên şêwirmendiyê te dişînin cihên din: ji bo detoksê, terapiyê an koma xwealîkariyê.
- DROBS Dortmund (şêwirmendiya madeyên hişbir), Reinoldistraße 17-19, 0231 477376-0, ji bo xizman jî
- Sozialpsychiatrischer Dienst der Stadt Dortmund (xizmeta derûnî-civakî ya şaredariyê), Hoher Wall 9-11, 0231 50-22534, bi komên ji bo xizman
- DigiSucht: şêwirmendiya serhêl bi peyam, chat an vîdyoyê, belaş û anonîm (bi almanî)
- Sucht & Drogen Hotline: 01806 313031, her roj ji saet 08:00 heta 24:00, 0,20 € ji bo her telefonê (bi almanî)
Navendên din, xizmetên bi telefonê û serhêl di bin Dîtina alîkariyê de ne. Tu dikarî bi rêya SimpleX bi awayekî anonîm an bi e-nameyê li praevention@csc-dortmund.de xwe bigihînî berpirsên me yên pêşîlêgirtinê.
Çavkanî
- Finne û Paul (2026): Erklärungs- und Veränderungsmodelle, BIÖG-Leitbegriffe
- DHS (2021): Manual für die Beratung am Telefon
- MINT: Understanding Motivational Interviewing
- DigiSucht (2024): Suchtproblem im Umfeld, Tipps für ein gelingendes Gespräch
- drugcom.de (BIÖG): Hilfe für Familie und Freunde
- cannabispraevention.de (BIÖG): Handlungstipps für Eltern
- BIÖG (2025): Elterninfo Cannabis
- Konsepta parastina tenduristî û ciwanan a komeleyê, rêbera axaftinê
- Konsepta parastina tenduristî û ciwanan a komeleyê, alîkariyên axaftinê
- Perwerdeya berpirsên pêşîlêgirtinê yên komeleyê (2024)
- DHS: Suchtberatung
- Stadt Dortmund: Sozialpsychiatrischer Dienst