De hersenen worden omgebouwd
In de jeugd en vroege volwassenheid ontstaan nieuwe verbindingen in de hersenen, ongebruikte verbindingen worden afgebroken en de zenuwbanen worden sneller. Dit raakt onder andere de gebieden voor geheugen, aandacht en impulscontrole. De frontale kwab, die planning en zelfcontrole aanstuurt, rijpt als laatste. Het Duitse ministerie van Volksgezondheid (BMG) noemt een leeftijd van ongeveer 25 jaar waartoe de hersenen bijzonder kwetsbaar zijn.
Hersenrijping en wet naar leeftijd
Onder 18 verboden. Van 18 tot 20 beperkt de wet de verstrekking tot 30 gram per maand met maximaal 10% THC.
Uitgerekend in deze periode wordt het meest gebruikt: onder de 18- tot 25-jarigen heeft bijna een op de drie jonge mannen het afgelopen jaar cannabis gebruikt, bij de jonge vrouwen bijna een op de vijf.
Wie in Duitsland cannabis gebruikt
Over de decennia is het gebruik onder jonge volwassenen duidelijk gestegen. Bij 12- tot 17-jarigen daalt het daarentegen sinds 2019 licht, ook na de gedeeltelijke legalisering.
Gebruik onder jongeren sinds 1993
- 18 tot 25 jaar
- 12 tot 17 jaar
18- tot 25-jarigen: 1993 14,5%, 2019 24,1%, 2025 25,6%. 12- tot 17-jarigen: 1993 5,0%, 2019 8,1%, 2025 6,1%.
Wat een vroege start betekent
- Afhankelijkheid: Een vroeg begin, vooral voor het zestiende jaar, is een goed onderbouwde risicofactor.
- Onderwijs: Wie voor het vijftiende jaar begint en in de vroege jeugd vaak gebruikt, stopt gemiddeld vaker voortijdig met school en rondt minder vaak een studie af. Of cannabis de oorzaak is of andere omstandigheden meespelen, is niet opgehelderd.
- Psychische gezondheid: Gebruik in de jeugd hangt samen met meer depressies en suïcidale gedachten op volwassen leeftijd. Ook hier is de oorzaak niet definitief opgehelderd.
- Denken: Of een vroege start het denken blijvend beperkt, is omstreden.
Wat de wet regelt
Hoe de wet kinderen en jongeren beschermt
ThuisCannabis veilig bewaren, buiten bereik van kinderen en jongeren (§ 10).
In het openbaarGeen gebruik in de buurt van minderjarigen, bij scholen, speeltuinen en andere plekken voor kinderen (§ 5).
Bij jongerenOuders worden geïnformeerd, vroeginterventie in plaats van straf. Strafbaar blijven grotere hoeveelheden, handel en doorgeven (§§ 7, 34).
Door de federale overheidHet BIÖG informeert op infos-cannabis.de, adviseert digitaal en breidt preventie voor jongeren uit (§ 8).
In teeltverenigingenLid pas vanaf 18, preventiefunctionarissen, een beschermingsplan en samenwerking met de verslavingszorg (§§ 16, 23).
- Onder 18 zijn bezit, teelt en verwerving verboden (§ 2 KCanG).
- In de directe nabijheid van minderjarigen mag niemand gebruiken (§ 5 Abs. 1 KCanG). Verboden is gebruik ook in en binnen zichtafstand van scholen, speeltuinen, kinder- en jeugdvoorzieningen en openbare sportaccommodaties; bij meer dan 100 meter afstand tot de ingang is er geen zichtafstand meer (§ 5 Abs. 2 KCanG).
- Voor 18- tot 20-jarigen beperkt de wet de verstrekking door teeltverenigingen tot 30 gram per maand met maximaal 10% THC (§ 19 Abs. 3 KCanG).
- Wie minderjarigen cannabis geeft en zelf ouder is dan 21, moet doorgaans rekenen op drie maanden tot vijf jaar gevangenisstraf (§ 34 KCanG).
- Vallen minderjarigen op met cannabis, dan informeert de politie de ouders, indien nodig ook het Jugendamt (de jeugddienst van de gemeente) (§ 7 KCanG).
Wanneer jongeren opvallen met cannabis
Voor minderjarigen blijft cannabis verboden, maar bezit van kleine hoeveelheden is niet meer strafbaar. De politie neemt de cannabis in beslag en informeert de ouders. Zijn er zwaarwegende aanwijzingen dat het welzijn van het kind in gevaar is, bijvoorbeeld bij riskant gebruik, dan informeert ze ook het Jugendamt. Het Jugendamt moet dan samen met de ouders erop aansturen dat de jongere deelneemt aan een vroeginterventieprogramma (§ 7 KCanG).
Strafbaar wordt het bij grotere hoeveelheden, bij handel en bij het doorgeven aan anderen (§ 34 KCanG). Vanaf 14 jaar zijn jongeren strafrechtelijk verantwoordelijk (§ 19 StGB). Dan geldt het jeugdstrafrecht: het zet eerst in op opvoeding, bijvoorbeeld met aanwijzingen of verplichtingen. Mogelijk zijn ook kort arrest voor jongeren (Jugendarrest) en, als dat allemaal niet genoeg is, jeugdgevangenisstraf (Jugendstrafe).
Wanneer jongeren strafbaar handelen
- Opvoedingsmaatregelenbijvoorbeeld aanwijzingen, zoals deelnemen aan een cursus
- Tuchtmiddelenwaarschuwing, verplichtingen, in ernstige gevallen kort arrest voor jongeren (Jugendarrest)
- Jeugdgevangenisstraf (Jugendstrafe)alleen als de rest niet genoeg is
Dat geldt vanaf 14 jaar, bij grotere hoeveelheden, handel of doorgeven. Onder 14 is niemand strafrechtelijk verantwoordelijk, en het bezit van kleine hoeveelheden is voor minderjarigen verboden, maar niet strafbaar.
Vroeginterventieprogramma’s zoals FreD worden sinds de gedeeltelijke legalisering minder vaak gebruikt, omdat justitie nauwelijks nog jongeren daarheen doorverwijst. Dat blijkt uit de evaluatie van de wet, meer hierover in de module Verkeer en recht. Ouders hoeven daar niet op te wachten: in Dortmund biedt Feedback (in het Duits), het jongerenadvies van de DROBS, vroeginterventie en ouderadvies aan, vrijwillig, kosteloos en vertrouwelijk.
Kinderen beschermen
Cannabis moet thuis zo worden bewaard dat kinderen en jongeren er niet bij kunnen (§ 10 KCanG). Eten kinderen cannabis of voedingsmiddelen met cannabis, dan dreigt een vergiftiging.
Bronnen
- Bundesministerium für Gesundheit: FAQ zum Cannabisgesetz
- drugcom.de (BIÖG, 2020): Wie schädlich ist Cannabiskonsum für das Gehirn junger Menschen?
- NIDA (2020): Drugs, Brains, and Behavior. The Science of Addiction
- Bundesministerium für Gesundheit (2017): kort rapport „Cannabis: Potenzial und Risiken“ (CaPRis)
- cannabispraevention.de (BIÖG): Risiken für Jugendliche
- DHS: Cannabis, Zahlen, Daten, Fakten (Drogenaffinitätsstudie 2025, ESA 2024)
- BIÖG (2025): ouderinfo cannabis
- BIÖG (2025): Die Drogenaffinität Jugendlicher und junger Erwachsener in Deutschland 2025, Cannabis
- Konsumcannabisgesetz (KCanG), §§ 2, 5, 7, 8, 10, 16, 19, 23, 34
- Strafgesetzbuch, § 19
- Jugendgerichtsgesetz, §§ 5, 9 bis 17
- EKOCAN (2026): Evaluation des Konsumcannabisgesetzes, 2. Zwischenbericht
- Feedback, instelling voor jongerenadvies en verslavingspreventie van de DROBS Dortmund