Hoe problemen ontstaan
Niet iedereen die cannabis gebruikt, krijgt problemen. Of dat gebeurt, hangt af van de persoon, het middel en de omgeving. Het risico stijgt wanneer cannabis gericht wordt ingezet om uit te schakelen, gevoelens te dempen of problemen te vergeten. Meer hierover in de module Hoe afhankelijkheid ontstaat.
Signalen om bij jezelf op te letten
Deskundigen beschrijven een stoornis in het gebruik van cannabis aan de hand van elf criteria uit de DSM-5, het classificatiesysteem van de Amerikaanse psychiatrie. In gewone taal:
Controle
- Je gebruikt meer of langer dan je van plan was.
- Je wilt minder gebruiken of stoppen, maar het lukt niet.
- Aan cannabis komen, gebruiken en ervan herstellen kosten veel tijd.
- Je hebt een sterk verlangen naar cannabis.
Dagelijks leven en relaties
- Verplichtingen op het werk, in je opleiding of in het gezin blijven liggen.
- Je blijft gebruiken, ook al leidt dat tot ruzie of problemen met anderen.
- Hobby’s, vriendschappen of sport raken op de achtergrond.
Risico
- Je gebruikt in gevaarlijke situaties, bijvoorbeeld voor het autorijden.
- Je blijft gebruiken, ook al merk je dat het je lichamelijk of psychisch schaadt.
Lichaam
- Je hebt meer nodig om hetzelfde effect te voelen.
- Zonder cannabis voel je je slecht (onthouding, zie hieronder).
Hoe deskundigen dit indelen
Gelden binnen twaalf maanden twee tot drie van deze punten, dan spreken deskundigen van een lichte stoornis, bij vier tot vijf van een matige en vanaf zes van een ernstige. Een diagnose stellen alleen artsen of psychotherapeuten. Maar de lijst helpt je om er eerlijk naar te kijken.
Onthouding
Wie lang en veel heeft gebruikt, kan bij het stoppen of afbouwen onthoudingsverschijnselen voelen: prikkelbaarheid, innerlijke onrust, nervositeit, slaapproblemen, minder eetlust, een sombere stemming en lichamelijke klachten zoals hoofdpijn of zweten. Dat is onaangenaam, maar een teken dat het lichaam zich weer aanpast.
Wanneer je signalen bij anderen opmerkt
Wat anderen kan opvallen
School, opleiding, werkDe prestaties worden plotseling slechter, vaak afwezig zijn of te laat komen.
VriendenkringDie verandert, er zijn problemen met vrienden.
FamilieEr zijn meer problemen thuis.
Vrije tijdInteresses en hobby’s worden opgegeven.
StemmingSchommelingen, terugtrekken, lusteloosheid, onverschilligheid.
Stiekem doenLiegen of smoesjes om het gebruik te verbergen.
Zulke signalen kunnen ook andere oorzaken hebben. Ze zijn een aanleiding voor een gesprek, geen diagnose.
Spreek op een rustig moment aan wat je opmerkt, zonder verwijten. Vraag door en luister. Hulpverleningsinstellingen adviseren ook naasten en vrienden.
Wanneer je hulp erbij haalt
- Je maakt je zorgenAansprekenOp een rustig moment, zonder verwijt. Hoe dat lukt, staat in de module Zorgen bespreekbaar maken.
- De problemen groeienHulp inschakelenWanneer geld, werk, school of relaties eronder lijden of pogingen om te stoppen mislukken. Er is ook begeleiding voor naasten.
- Crisis of levensgevaarMeteen hulp halenTelefonseelsorge (in het Duits) 0800 111 0 111, dag en nacht en kosteloos. In noodgevallen 112.
Wat je kunt doen
Doe de zelftest, schrijf anoniem naar onze preventiefunctionarissen of neem contact op met een hulpverleningsinstelling.
Bronnen
- American Psychiatric Association (2013): Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5e editie (DSM-5), criteria voor stoornis in het gebruik van cannabis en cannabisontwenning
- drugcom.de, een aanbod van het BIÖG: Drogenlexikon, item Cannabis
- Het plan voor gezondheid en bescherming van minderjarigen van de vereniging, hoofdstukken stoornis in het gebruik van middelen en het ontstaan ervan
- cannabispraevention.de (BIÖG): blowen, risico’s en verslavingsgevaar
- BIÖG (2025): ouderinfo cannabis
- Het plan voor gezondheid en bescherming van minderjarigen van de vereniging, gespreksleidraad
- DHS: verslavingszorg
- TelefonSeelsorge Deutschland