Etken maddeler
Kenevir bitkisi, kannabinoid adı verilen birçok madde içerir. Bunların en bilinen ikisi THC ve CBD’dir. Sarhoşluk hâlinden THC sorumludur, CBD ise sarhoş edici değildir. Taze bitkide THC büyük ölçüde THCA olarak bulunur. THC’ye ancak ısıtılınca dönüşür.
Marihuana bitkinin kurutulmuş çiçekleri, haşiş ise bitkinin preslenmiş reçinesidir. İçerdikleri THC miktarı büyük farklılıklar gösterir.
THC beyinde nasıl etki eder
Vücudun, haberci maddelerden ve reseptör adı verilen bağlanma noktalarından oluşan kendi kannabinoid sistemi vardır. CB1 reseptörleri daha çok beyinde, CB2 reseptörleri daha çok bağışıklık sistemi hücrelerinde bulunur.
THC bu reseptörlere bağlanır ve vücudun kendi haberci maddelerinin rolünü üstlenir. Böylece ödül sisteminde dolaylı olarak daha fazla dopamin salgılanmasına yol açar. Bu, hem öfori hissini hem de esrarın neden bağımlılık yapabildiğini açıklar.
THC’nin beyinde etki ettiği yerler
- Büyük beyinDüşünme, planlama, duyusal algılar. THC bilginin işlenmesini bozar: dikkat ve karar verme olumsuz etkilenir, psikoz belirtileri görülebilir.
- Limbik sistem ve hipokampusDuygular ve bellek. THC kaygıyı tetikleyebilir ve kısa süreli belleği zayıflatır.
- Bazal ganglionlarHareket ve ödül. THC dopamin düzeyini yükseltir; bu, bağımlılığa yol açabilir.
- BeyincikDenge, koordinasyon ve zaman algısı. THC koordinasyonu ve zaman algısını bozabilir.
- Beyin sapıSolunum, kalp atışı, sindirim. Nabız yükselir; büyük miktarların sık kullanımında kusma görülebilir.
Etki neye bağlıdır
- THC oranı: THC ne kadar fazlaysa etki o kadar güçlü olur ve hoş olmayan etkiler o kadar sık görülür.
- Miktar: Doz arttıkça riskler de artar.
- Kullanım şekli: Dumanla kullanıldığında ya da buharlaştırıldığında esrar hızlı etki eder, yiyecek ya da içecekle alındığında ise çok daha geç.
- Kişinin durumu: Ruh hâli, yorgunluk ve sağlık durumu etkiyi değiştirir. Kendini çökkün ya da kaygılı hisseden biri etkiyi çoğu zaman daha yoğun yaşar.
- Ortam: Yalnız mı, başkalarıyla mı, bir partide mi yoksa sakin bir yerde mi olduğun fark yaratır.
Birçok kişi rahatlama ve yükselen bir ruh hâli yaşar. Huzursuzluk, kaygı, panik ve çarpık algı da aynı ölçüde mümkündür; özellikle yüksek dozda ya da kişi kendini kötü hissederken.
Etki ne kadar sürer
Dumanla kullanıldığında ya da buharlaştırıldığında etki neredeyse hemen başlar, yaklaşık çeyrek saat sonra en güçlü hâline ulaşır ve iki ila üç saat sonra büyük ölçüde geçer.
Yiyecek ya da içecekle alındığında vücut THC’yi daha yavaş emer. Etki gecikmeli, çoğu zaman aniden gelir ve tahmin edilmesi zordur. Henüz bir şey hissetmediği için daha fazla alan kişi, aşırı güçlü bir etkiyle karşılaşma riskine girer.
Etkinin seyri
Dumanla kullanıldığında ya da buharlaştırıldığında
- yaklaşık çeyrek saat sonra en güçlü
- iki ila üç saat sonra büyük ölçüde geçer
Yiyecek ya da içecekle alındığında
Etki gecikmeli, çoğu zaman aniden gelir ve tahmin edilmesi zordur. Henüz bir şey hissedilmediği için daha fazla almak, aşırı güçlü bir etkiye yol açabilir.
Vücutta neler olur
Sık görülen bedensel belirtiler ağız kuruluğu, gözlerde kızarıklık, kalp atışının hızlanması, baş dönmesi ve ani yeme isteğidir. Etki sürerken konsantrasyon, bellek ve tepki süresi zayıflar. Bu, trafikte ve işte kaza riskini artırır.
Esrar ne kadar süre tespit edilebilir
Etki birkaç saat içinde geçer, izler ise geçmez. THC’nin yıkım ürünleri idrarda ortalama yaklaşık 30 gün, düzenli kullanımda çok daha uzun süre tespit edilebilir.
Etki ve tespit süresi karşılaştırması
Kaynaklar
- drugcom.de, BIÖG’nin bir hizmeti: Drogenlexikon, Eintrag Cannabis
- Derneğin sağlık ve gençlerin korunması konsepti, esrarla ilgili temel bilgiler bölümü
- NIDA: Cannabis and the Brain