مواد مؤثر
گیاه کانابیس ترکیبهای زیادی به نام کانابینوئید دارد. شناختهشدهترین آنها THC (تتراهیدروکانابینول) و CBD (کانابیدیول) هستند. THC عامل نشئگی است، اما CBD نشئهآور نیست. در گیاه تازه، THC بیشتر به شکل THCA (اسید تتراهیدروکانابینولیک) وجود دارد و تنها با حرارت به THC تبدیل میشود.
ماریجوانا گلهای خشکشده گیاه است و حشیش رزین فشردهشده آن. میزان THC در آنها بسیار متفاوت است.
چگونگی اثر THC در مغز
بدن سیستم کانابینوئیدی مخصوص به خود دارد که از پیامرسانهای شیمیایی و محلهای اتصال آنها، یعنی گیرندهها، تشکیل شده است. گیرندههای CB1 بیشتر در مغز قرار دارند و گیرندههای CB2 بیشتر روی سلولهای دستگاه ایمنی.
ماده THC به این گیرندهها متصل میشود و نقش پیامرسانهایی را که خود بدن میسازد بر عهده میگیرد. به این ترتیب در سیستم پاداش مغز بهطور غیرمستقیم باعث میشود دوپامین بیشتری آزاد شود. این هم سرخوشی را توضیح میدهد و هم اینکه چرا کانابیس میتواند وابستگی ایجاد کند.
THC در کجای مغز اثر میکند
- مخفکر کردن، برنامهریزی، دریافتهای حسی. THC پردازش اطلاعات را مختل میکند: توجه و تصمیمگیری آسیب میبینند و نشانههای روانپریشی (سایکوز) ممکن است ظاهر شوند.
- دستگاه لیمبیک و هیپوکامپاحساسات و حافظه. THC میتواند اضطراب ایجاد کند و حافظه کوتاهمدت را ضعیف میکند.
- عقدههای پایهحرکت و پاداش. THC سطح دوپامین را بالا میبرد و این میتواند به وابستگی بینجامد.
- مخچهتعادل، هماهنگی حرکتی و درک زمان. THC میتواند هماهنگی حرکتی و درک زمان را مختل کند.
- ساقه مغزتنفس، ضربان قلب، گوارش. نبض بالا میرود؛ در مصرف مکرر مقدار زیاد، استفراغ ممکن است.
اثر به چه چیزهایی بستگی دارد
- میزان THC: هرچه THC بیشتر باشد، اثر قویتر است و اثرهای ناخوشایند بیشتر پیش میآیند.
- مقدار: با افزایش مقدار مصرف، خطرها بیشتر میشوند.
- شیوه مصرف: کانابیس اگر کشیده یا تبخیر شود، سریع اثر میکند؛ اگر خورده یا نوشیده شود، خیلی دیرتر.
- حال جسمی و روحی: خلق، خستگی و سلامت اثر را تغییر میدهند. کسی که غمگین یا مضطرب است، اثر را اغلب شدیدتر احساس میکند.
- محیط: اینکه کسی تنها باشد یا با دیگران، در مهمانی باشد یا در جایی آرام، تفاوت ایجاد میکند.
بسیاری کاهش تنش و بالا رفتن روحیه را احساس میکنند. به همان اندازه ممکن است بیقراری، اضطراب، حمله وحشت (پانیک) و درک مخدوش پیش بیاید، بهخصوص با مقدار زیاد یا وقتی حال جسمی و روحی خوب نیست.
اثر چقدر طول میکشد
اگر کشیده یا تبخیر شود، اثر تقریباً بلافاصله شروع میشود، حدود یک ربع ساعت بعد به اوج میرسد و پس از دو تا سه ساعت تا حد زیادی تمام میشود.
اگر خورده یا نوشیده شود، بدن THC را آهستهتر جذب میکند. اثر با تأخیر و اغلب ناگهانی میآید و پیشبینی آن دشوار است. کسی که چون هنوز چیزی حس نمیکند دوباره مصرف کند، خود را در خطر اثری بسیار شدیدتر از حد قرار میدهد.
روند اثر
با کشیدن یا تبخیر
- اوج اثر پس از حدود یک ربع ساعت
- پس از دو تا سه ساعت تا حد زیادی تمام میشود
با خوردن یا نوشیدن
اثر با تأخیر و اغلب ناگهانی میآید و پیشبینی آن دشوار است. مصرف دوباره به این دلیل که هنوز چیزی حس نمیشود، میتواند به اثری بسیار شدیدتر از حد بینجامد.
در بدن چه اتفاقی میافتد
نشانههای جسمی رایج عبارتاند از خشکی دهان، قرمزی چشمها، تندتر شدن ضربان قلب، سرگیجه و گرسنگی شدید و ناگهانی. تمرکز، حافظه و سرعت واکنش در مدت نشئگی کاهش مییابند. این خطر حادثه را در رانندگی و رفتوآمد و هنگام کار بالا میبرد.
کانابیس تا چه مدت قابل ردیابی است
اثر پس از چند ساعت تمام میشود، اما ردپای آن نه. متابولیتهای THC (مواد حاصل از تجزیه) در ادرار مدتهای متفاوتی قابل ردیابیاند: پس از یک بار مصرف حدود سه روز، در مصرف روزانه 10 تا 15 روز و در مصرف سنگین و طولانیمدت حتی بیش از 30 روز.
مقایسه مدت اثر و مدت ردیابی
منابع
- drugcom.de، سرویس BIÖG: Drogenlexikon، مدخل Cannabis
- برنامه حفاظت از سلامت و حمایت از نوجوانان انجمن، بخش مبانی کانابیس
- NIDA: Cannabis and the Brain
- Moeller, Lee, Kissack (2008): Urine Drug Screening: Practical Guide for Clinicians. Mayo Clinic Proceedings 83(1)