Değişim zaman alır
İnsanlar davranışlarını nadiren bir anda değiştirir. Uzmanlar, birçok kişinin birkaç kez geçtiği aşamalardan söz eder. Bu süreçte ikilemde kalmak normaldir: Değişimin lehine ve aleyhine olan nedenler zaten kişinin içindedir. Karşısındakine yalnızca değişimin lehine konuşan kişi çoğu zaman tam tersini elde eder.
Değişimin aşamaları
- Düşünce öncesi“Sorun yok ki.”
- Düşünme“Aslında yapmam lazım ama …”
- Hazırlık“Bir şey planlıyorum.”
- Eylem“Şu an bir şeyi değiştiriyorum.”
- Sürdürme“Devam ediyorum.”
Nüksler sürecin parçasıdır: Birçok kişi, değişim kalıcı olmadan önce aşamalardan birkaç kez geçer. Yardım, bulunulan aşamaya uygun olduğunda en iyi sonucu verir.
Nasıl dile getirirsin
Konuyu açmalı mıyım?
Lehine olanlar
- Yardım etmek istiyorsun.
- Durumun kötüleşmesini önlemek istiyorsun.
- Sormanın zararı yok.
Seni tereddüde düşürenler
- Yanılıyor olabilirim.
- İlişkimizi zorlayabilir.
- Karışmak istemiyorum.
- Bunu yapabileceğimden emin değilim.
İkisini birden hissetmek normaldir; karşındaki kişi de çoğu zaman aynısını hisseder. İkisini de söyleyebilirsin: “Haklı mıyım bilmiyorum, ama senin için endişeleniyorum.”
Uygun an
Daha uygun
- İkiniz de ayıksınız.
- Ortam sakin, vaktiniz var ve kimse sizi rahatsız etmiyor.
- Ne söylemek istediğini önceden düşündün.
Daha az uygun
- Kişi az önce kullandı.
- Tartışıyorsunuz ya da sen de öfkelisin. O zaman daha sonra.
- Başkaları dinliyor.
- Seni neyin endişelendirdiğini ve ne söylemek istediğini önceden düşün. Kendin de kullanıyorsan önce kendi kullanımını düşün, çünkü büyük olasılıkla bu sana sorulacaktır.
- İkinizin de ayık olduğu sakin bir an ve rahatsız edilmeyeceğiniz bir yer seç.
- Ben diliyle konuş ve gözlemlediğini suçlamadan anlat: “Artık neredeyse hiç dışarı çıkmadığını fark ettiğim için endişeleniyorum.”
- Kişiyi değil, davranışı konuş.
- Açık sorular sor, dinle, sözünü kesme. Ahlak dersi verme, tanı koyma.
- Tavsiye vermeden önce sor: “Bu konuda aklıma gelenleri söyleyebilir miyim?” İstenmeden verilen tavsiyeler çoğu zaman karşılık bulmaz.
- Savunmaya geçilmesini bekle ve bunu kişisel algılama. Kimseyi bir şeyi kabul etmeye zorlamak zorunda değilsin.
- İyi gidenleri ve kişinin şimdiye kadar denediklerini takdir et.
- Destek teklif et. Uygunsa, sonradan kontrol edilebilecek somut bir şey üzerinde anlaşın, örneğin bir hafta sonra ikinci bir konuşma. Değişim kararı kişinin kendisine aittir.
İyi bir konuşmanın temelleri
Empati kur, birlikte batmaKişinin nasıl olduğunu, onunla birlikte batmadan anlamaya çalış.
Anlamak onaylamak değildirNedenleri anlayabilir ve yine de endişeli olabilirsin.
Dinle ve özetleDuyduklarını kendi sözlerinle söyle. Böylece kişi anlaşıldığını fark eder.
Farklı bakışa yer bırakKişi durumu senden farklı görebilir.
Güçlü yanları görHataları sıralamak yerine neyin iyi gittiğini ve gelecek için ne dilediğini söyle.
Birbirinizle konuşunBaşkalarıyla onun hakkında değil, kişinin kendisiyle konuş.
Konuşmayı açan sorular
Kapalı: çoğu zaman evet ya da hayırla biter
- “Çok mu esrar içiyorsun?”
- “Bir sorunun mu var?”
Açık: anlatmaya davet eder
- “Şu sıralar nasılsın?”
- “Seni buna ne yöneltti?”
- “Ne zaman buna hiç ihtiyaç duymuyorsun?”
- “Sana kim ya da ne yardımcı olabilir?”
- “Senin için ne zaman uygun olur?”
- “Anlatsana.”
Bunu tek başına üstlenmek zorunda değilsin. Önceden bir danışma merkezinden fikir al ya da konuşmayı kişiye daha yakın biri yapsın.
Senin sınırların
Birini ikna eden bir hile yoktur. Değişim ancak kişi kendisi bir sorun gördüğünde başlar. Neye ortak olmayacağını ve o zaman ne olacağını açıkça söyle ve sözünün arkasında dur. Sana zarar veren bir davranışı mazur gösterme. Yakınlar kolayca kullanımı daha çok destekleyen kalıplara düşer: örtbas etmek, önemsizmiş gibi göstermek, diğer kişinin görevlerini üstlenmek. Buna karşı kendin için destek almak yardımcı olur.
Senin için de yardım
Bağımlılık danışmanlığı ücretsiz, gizli ve istenirse anonimdir; danışmanların sır saklama yükümlülüğü vardır. Ne bir tanıya ne bir başvuruya ne de sağlık sigortasına ihtiyacın var; danışmanlık, ilgili kişi kendisi yardım istemese bile açıkça yakınlar ve arkadaşlar için de vardır. Danışma merkezleri gerekirse detoksa, bir terapiye ya da bir kendine yardım grubuna yönlendirir.
- DROBS Dortmund, Reinoldistraße 17-19, 0231 477376-0, yakınlar için de (Almanca)
- Sozialpsychiatrischer Dienst der Stadt Dortmund (Dortmund Belediyesi sosyal psikiyatri servisi), Hoher Wall 9-11, 0231 50-22534, yakınlar için gruplarla (Almanca)
- DigiSucht: mesaj, sohbet ya da video ile çevrimiçi danışmanlık, ücretsiz ve anonim (Almanca)
- Sucht & Drogen Hotline: 01806 313031, her gün 08.00-24.00, arama başına 0,20 € (Almanca)
Diğer kuruluşları, telefon ve çevrimiçi hizmetleri Yardım bulmak sayfasında bulabilirsin. Önleme sorumlularımıza SimpleX üzerinden anonim olarak ya da [email protected] adresine e-posta göndererek ulaşabilirsin.
Kaynaklar
- Finne ve Paul (2026): Erklärungs- und Veränderungsmodelle, BIÖG-Leitbegriffe
- DHS (2021): Manual für die Beratung am Telefon
- MINT: Understanding Motivational Interviewing
- DigiSucht (2024): Suchtproblem im Umfeld, Tipps für ein gelingendes Gespräch
- drugcom.de (BIÖG): Hilfe für Familie und Freunde
- cannabispraevention.de (BIÖG): Handlungstipps für Eltern
- BIÖG (2025): Elterninfo Cannabis
- Derneğin sağlık ve gençlerin korunması konsepti, görüşme rehberi
- Derneğin sağlık ve gençlerin korunması konsepti, görüşme yardımcıları
- Derneğin önleme sorumlularına verilen eğitim (2024)
- DHS: Suchtberatung
- Stadt Dortmund: Sozialpsychiatrischer Dienst