Esrar ne zamandan beri yasak? 1929’dan bugüne tarihçe

Esrar Almanya’da uzun süre bir ilaçtı, kenevir de bir tarım bitkisiydi. Ülkedeki bir sorun yüzünden değil, uluslararası bir anlaşma bunu gerektirdiği için yasaklandı. Burada 1872’den bugüne en önemli tarihler, her biri kaynağıyla birlikte yer alıyor.

Kısacası: 10 Aralık 1929 tarihli Afyon Yasası’ndan bu yana Almanya’da Hint keneviriyle her türlü işlem izne tabidir. Doktorlar onu reçeteyle yazmaya devam edebildi. Bulundurmak ancak 1971 sonunda suç oldu, esrar reçinesi 1982 tarihli Uyuşturucu Maddeler Yasası ile ticarete konu olamayan bir madde hâline geldi. 1 Nisan 2024’ten bu yana yetişkinler belirli sınırlar içinde yeniden esrar bulundurabiliyor ve kenevir yetiştirebiliyor.

Alman İmparatorluğu’nda ilaç

1 Haziran 1872: Alman İmparatorluğu’nun ilk ortak farmakopesi (Pharmacopoea Germanica), Hint kenevirini, onun ekstraktını ve bir tentürünü ilaç olarak listeler.
1878: Alman İmparatorluğu’nda kenevir lif bitkisi olarak yaklaşık 21.200 hektarda yetişir, bunun yarısı Baden ve Württemberg’de.
1911-1912: Lahey Afyon Konferansı: İtalya Hint kenevirini gündeme getirir, bunu yalnızca ABD destekler. Kenevirin araştırılması dileğiyle yetinilir. Reich hükümeti, açıkça farmasötik önemi nedeniyle kısıtlamalara karşı çıkar.
24 Temmuz 1921: Reich Sağlık Dairesi başkanı Reich İçişleri Bakanlığı’na şunu yazar: “Hint keneviri Almanya’da kötüye kullanılmıyor, haşiş içmek burada yaygın değil.”

Yönetim 1920’lere kadar bir kötüye kullanım sorunu görmüyordu. 1920 tarihli ilk Afyon Yasası afyonu, opiyatları ve kokaini düzenliyordu, esrarı değil.

Cenevre 1925 ve 1929 Afyon Yasası

Aralık 1924: Milletler Cemiyeti’nin Cenevre’deki İkinci Afyon Konferansı’nda Mısır delegesi haşişin de kapsama alınmasını önerir. Kenevir gündemde yoktu. Güney Afrika 1923’te Milletler Cemiyeti’ne benzer bir öneride bulunmuştu.
14 Şubat 1925: Genel kurul kenevirle ilgili metni kabul eder. Yalnızca Siyam aleyhte oy kullanır. Tarihçi Tilmann Holzer’e göre Alman heyeti tartışmaya katılmaz.
19 Şubat 1925: Uluslararası Afyon Sözleşmesi imzalanır. Sözleşme kenevir reçinesinin devletler arasındaki ihracatını düzenler, ülke içindeki yetiştirmeyi ve kullanımı değil.
15 Ağustos 1929: Almanya onay belgesini tevdi eder.
10 Aralık 1929: Uyuşturucu Maddelerin Ticareti Hakkında Yasa (Afyon Yasası): Hint keneviri kapsanan maddeler arasındadır. Her türlü işlem izne tabidir, doktor reçetesi mümkün olmaya devam eder.

Yani 1929’da “yasak”, esrarın piyasadan tamamen kalktığı anlamına gelmiyordu. Suç olan izinsiz ticaretti, bulundurmanın kendisi değil.

Federal Almanya: 1971’de sıkılaştırma ve 1982 Uyuşturucu Maddeler Yasası

30 Mart 1961: Birleşmiş Milletler Uyuşturucu Maddeler Tek Sözleşmesi: Esrar uluslararası denetim altına girer, tıp dışı kullanımına son verilmesi öngörülür. Federal Almanya 1973’te onaylar.
22 Aralık 1971: Afyon Yasası’nda değişiklik: Bulundurmanın kendisi suç olur, özellikle ağır hâllerde on yıla kadar hapis cezası söz konusudur. Ocak 1972’den itibaren yasanın adı Betäubungsmittelgesetz (Uyuşturucu Maddeler Yasası) olur.
19 Aralık 1973: Doğu Almanya’da (DDR) Bağımlılık Yapıcı Maddeler Yasası (Suchtmittelgesetz) esrarla her türlü işlemi açıkça yasaklar.
1 Ocak 1982: Yeni Uyuşturucu Maddeler Yasası yürürlüğe girer. Esrar reçinesi, ticarete konu olamayan maddelerin listesi olan Ek I’de (Anlage I) yer alır. Böylece lif keneviri yetiştirmek de yasaklanmış olur.
1996: En fazla %0,3 THC içeren lif keneviri yeniden yetiştirilebilir.

Federal Hükümet 1971’deki sıkılaştırmayı başka gerekçelerin yanı sıra, “büyük bir olasılıkla [...] uyuşturucunun bir öncü işlevi gördüğünün varsayılması gerektiği” ve serbest bırakmanın 1925 Cenevre Sözleşmesi’ne aykırı olacağı gerekçesiyle savundu.

Federal Anayasa Mahkemesi 1994

1992: Uyuşturucu Maddeler Yasası’nın § 31a maddesiyle savcılık, kendi kullanımı için az bir miktar söz konusu olduğunda kovuşturmadan vazgeçebilir.
9 Mart 1994: Federal Anayasa Mahkemesi, aralarında Lübeck Bölge Mahkemesi’nin (Landgericht Lübeck) de bulunduğu mahkemelerin başvuruları hakkında karar verir (BVerfGE 90, 145).

Mahkeme yasağı anayasaya uygun buldu: “Uyuşturucularla ilgili işlemler için Art. 2 Abs. 1 GG’nin sınırları geçerlidir. Bu kısıtlamalardan muaf bir ‘sarhoş olma hakkı’ yoktur.” Ancak başkaları için tehlike oluşturmayan, az miktarların ara sıra kendi kullanımı söz konusu olduğunda makamların “kural olarak” kovuşturmadan vazgeçmesi gerektiğini belirtti. 1971 gerekçesiyle ilgili olarak da esrarın daha sert uyuşturuculara doğru bir “öncü işlevi” olduğu görüşünün “çoğunlukla reddedildiğini” tespit etti.

İlaç olarak esrar 2017

19 Ocak 2017: Federal Meclis “İlaç Olarak Esrar” yasasını oybirliğiyle kabul eder.
10 Mart 2017: Yasa yürürlüğe girer: Doktorlar çiçek ve ekstrakt reçete edebilir, belirli koşullarda masrafı sağlık sigortası karşılar. Federal İlaç ve Tıbbi Ürünler Enstitüsü bünyesinde bir Esrar Ajansı kurulur.
2 Aralık 2020: Birleşmiş Milletler Uyuşturucu Maddeler Komisyonu esrarı Tek Sözleşme’nin en sıkı listesi olan Ek IV’ten çıkarır. Esrar Ek I’de kalmaya devam eder.

Esrar yasasına giden yol 2021-2024

7 Aralık 2021: SPD, Yeşiller ve FDP’nin koalisyon sözleşmesi: Esrarın yetişkinlere “lisanslı mağazalarda” kontrollü olarak dağıtılması planlanır.
26 Ekim 2022: Federal Kabine temel ilkeleri onaylar.
12 Nisan 2023: İki sütunlu model: Sütun 1 bireysel ve ortak yetiştirme, Sütun 2 ticari tedarik zincirleriyle bölgesel model projeler.
16 Ağustos 2023: Kabine yasa tasarısını yalnızca Sütun 1 için kabul eder.
23 Şubat 2024: Federal Meclis esrar yasasını kabul eder: 404 evet, 226 hayır, 4 çekimser.
22 Mart 2024: Federal Konsey’de, yasayı Arabuluculuk Komisyonu’na gönderme önergeleri çoğunluk bulamaz.
1 Nisan 2024: Tüketim Amaçlı Esrar Yasası (KCanG) ve Tıbbi Esrar Yasası (MedCanG) yürürlüğe girer. Yetişkinler belirli sınırlar içinde esrar bulundurabilir ve kenevir yetiştirebilir.
20 Haziran 2024: Bir değişiklik yasası KCanG ve MedCanG’de düzenlemeler yapar. O zamandan beri KCanG değişmedi.
1 Temmuz 2024: Kenevir yetiştirme dernekleriyle ilgili kurallar yürürlüğe girer.

İkinci sütun hiç gelmedi. Federal Hükümet Eylül 2026’da, koalisyon sözleşmesinin ticari tedarik zincirleriyle bölgesel model projeler öngörmediğini açıkladı.

2025’ten bu yana

9 Nisan 2025: CDU, CSU ve SPD’nin koalisyon sözleşmesi: “2025 sonbaharında esrarın yasallaştırılmasına ilişkin yasanın, sonucu önceden belirlenmemiş bir değerlendirmesini yapacağız.”
29 Eylül 2025: Bilimsel değerlendirmenin (EKOCAN) ilk ara raporu.
8 Ekim 2025: Kabine Tıbbi Esrar Yasası’nda bir değişikliği kabul eder: Çiçekler yalnızca muayenehanede yüz yüze görüşmeden sonra, kargoyla gönderim yok.
1 Nisan 2026: Değerlendirmenin ikinci ara raporu, Federal Kriminal Dairesi’nin verileriyle.
22 Eylül 2026: Federal Hükümet’e göre Tıbbi Esrar Yasası’ndaki değişiklik hâlâ mecliste görüşülüyor.
1 Nisan 2028: Kapsamlı değerlendirme raporunun sunulması öngörülüyor (§ 43 KCanG).

§ 31 Abs. 6 SGB V artık kurutulmuş çiçekleri sağlık sigortasının karşıladığı bir hizmet olarak saymıyor. KCanG’nin geleceği belirsiz. Ekim 2026 itibarıyla yasa 20 Haziran 2024 tarihli hâliyle geçerlidir.

Esrar neden yasaklandı?

Kanıtlanmış

Almanya 1929’da uluslararası bir yükümlülüğü yerine getirdi. Belgelere göre ülkenin kendine ait bir sorunu yoktu: Reich Sağlık Dairesi 1921’de bir kötüye kullanım görmüyordu, Dışişleri Bakanlığı 1925’te Mısır’ın önerisini “teknik ve ticari bir ilgiden yoksun” buluyordu. Federal Hükümet de 1971’de Cenevre Sözleşmesi’ne ve Tek Sözleşme’ye dayandı.
Haşişi 1924’te Cenevre’de gündeme getiren Mısır’dı. Mısır delegesi, “delilik” vakalarının %30 ila %60’ının haşişten kaynaklandığını söyledi. Kahire’deki bir kliniğin 1920/21 yıllık raporu ise 715 hasta kabulünden 19’unu buna bağlıyordu. Delegelerin önünde resmî kanıtlar yoktu.
Alman ilaç sanayisinin çıkarları rol oynadı, ama sık anlatıldığından farklı biçimde: 1911’de Reich hükümeti, tam da ilaç olarak önemi nedeniyle kenevire yönelik kısıtlamalara karşıydı. Onay süreci 1925’ten 1929’a kadar uzadı; Holzer’e göre bunun nedeni opiyatlar ve kokainle ilgili çıkarlardı.

Tartışmalı

Almanya’nın 1925’te, karşılığında Mısır Alman eroinine ithalat yasağı getirmeyeceği için onay verdiği sık sık söylenir. Bu tezi özellikle çıkar grupları ve aktivist siteler yayıyor; hep belgelerden ya da tutanaklardan kanıt göstermeden ve kendi içinde çelişkili biçimde. Holzer’in Federal Arşiv’den ve konferans tutanaklarından aktardıkları teze karşı çıkıyor: Almanya, Aralık 1924’te oylama yapan komisyonda yer almıyordu, tartışmaya katılmadı ve genel kurulda Siyam dışında kimse aleyhte oy kullanmadı. Tez kanıtlanmış değildir ve belgelere bakılırsa olası görünmüyor. Kesin olarak ancak tutanakların tamamıyla açıklığa kavuşturulabilir.

Geçersiz

“Esrar 1929’dan beri tamamen yasak.” Tıbbi kullanım serbest kaldı, bulundurmak ancak 1971’de suç oldu.
“Alman yasağı, ABD’nin uyuşturucu sorumlusu Anslinger’e ve Marihuana Tax Act’e dayanıyor.” Tax Act 1937 tarihlidir, Afyon Yasası’ndan sekiz yıl sonra. ABD ancak 1961 tarihli Tek Sözleşme üzerinden dolaylı olarak etkili oldu.
“Almanya 1929’da esrarı sağlık tehlikeleri nedeniyle yasakladı.” Bunun bir kanıtı yok, belgeler tam tersini gösteriyor.

Bugün neyin geçerli olduğunu Basit dille esrar yasası açıklıyor. Başka ülkelerin esrarı nasıl düzenlediği Hukuk karşılaştırması modülünde yazıyor.

Unutma: Almanya esrarı 1929’da ülkedeki bir sorun yüzünden değil, uluslararası bir anlaşma bunu gerektirdiği için yasakladı. Bulundurmak ancak 1971’de suç oldu. Nisan 2024’ten bu yana yetişkinler için bulundurma ve yetiştirme belirli sınırlar içinde yeniden serbest.

En az 18 yaşında mısın?

Esrar neden yasaklandı: bugüne kadar tarihçe