نگاهی کلی به خطرها
در مدت اثر
- حافظه، توجه، واکنشضعیفتر کار میکنندبهخوبی اثباتشده
- خطر تصادف در رانندگیحدود 1.25 تا 2.66 برابربهخوبی اثباتشده
- اضطراب، حمله وحشت، آشفتگی ذهنیبا THC زیاد شایعتربهخوبی اثباتشده
- حمله قلبی در ساعت اولبهویژه در کسانی که بیماری زمینهای دارندنخستین نشانهها
در مصرف مکرر و طولانیمدت
- وابستگیحدود یک نفر از هر یازده نفربهخوبی اثباتشده
- روانپریشیخطر بیشتر، بهویژه در افراد آسیبپذیربهخوبی اثباتشده
- سرفه و برونشیتدر صورت کشیدنبهخوبی اثباتشده
- حافظهپس از قطع مصرف تا حد زیادی بهبود مییابدبهخوبی اثباتشده
- اضطراب و افسردگیخطر کمی بیشترعلت نامشخص
- سرطان ریه فقط بر اثر دود کانابیساثباتنشده
بهخوبی اثباتشده: در پژوهشهای زیادی تأیید شده است. علت نامشخص: ارتباطی وجود دارد، اما روشن نیست کدام علت است و کدام نتیجه. نخستین نشانهها: تاکنون دادههای اندکی وجود دارد.
در مدت اثر
تا زمانی که THC اثر دارد، حافظه، توجه و کنترل حرکات ضعیفتر کار میکنند. این موضوع بهخوبی اثبات شده است. به همین دلیل خطر تصادف در رانندگی بالا میرود: مقالات مروری آن را 1.25 تا 2.66 برابر برآورد میکنند. همراه با الکل، توانایی رانندگی ایمن باز هم بیشتر کاهش مییابد و حتی وقتی به نظر میرسد نشئگی تمام شده، ممکن است هنوز محدود باشد.
قلب تندتر میزند. پژوهشها حاکی از آناند که در ساعت اول پس از مصرف، خطر حمله قلبی بالا میرود، بهویژه در کسانی که بیماری زمینهای دارند. دادههای موجود در این باره هنوز محدود است.
بیقراری، اضطراب، حمله وحشت (پانیک) و آشفتگی ذهنی تا حد بدگمانی و احساس تحت تعقیب بودن نیز ممکن است. این حالتها در افراد کمتجربه و با THC زیاد بیشتر پیش میآیند، اما برای همه ممکن است. در برخی افراد، نشئگی یک دوره گذرای روانپریشی به راه میاندازد.
در مصرف مکرر و طولانیمدت
دستگاه تنفس
کسی که کانابیس میکشد، بیشتر سرفه میکند، خلط بیشتری دارد و بیشتر به برونشیت مزمن دچار میشود. تنباکو در جوینت (سیگار حاوی کانابیس) آسیب بیشتری میزند. اینکه دود کانابیس بهتنهایی خطر سرطان ریه را بالا ببرد، اثبات نشده است؛ در مقابل، پژوهشها برای نوعی سرطان بیضه ارتباطی نشان میدهند.
فکر و حافظه
مصرف منظم بیش از همه حافظه را ضعیف میکند. پس از قطع مصرف، این محدودیتها تا حد زیادی برطرف میشوند. اینکه آسیب ماندگاری باقی بماند یا نه، محل اختلاف نظر است.
روانپریشی
خطر با شدت مصرف بیشتر میشود. کسانی که مصرف میکنند و به روانپریشی دچار میشوند، بهطور میانگین نزدیک به سه سال زودتر از افراد بدون مصرف بیمار میشوند. کانابیس در این میان در افرادی که از قبل آسیبپذیرند، نقش عامل آغازگر را دارد. با THC زیاد، این خطر بهویژه بالاست.
خطر روانپریشی در مقایسه با افراد بدون مصرف
اضطراب و افسردگی
خطر کمی بیشتر است، اما نه در همه پژوهشها. اینکه کانابیس علت است یا افراد دچار اضطراب یا افسردگی بیشتر به سراغ کانابیس میروند، هنوز روشن نیست.
وابستگی
از مصرف هفتگی به بالا، خطر بهطور محسوسی افزایش مییابد. در آلمان در سال 2024 حدود 1% از افراد 18 تا 64 ساله معیارهای وابستگی را داشتند. چگونگی شکلگیری وابستگی را در درس وابستگی چگونه شکل میگیرد میخوانید.
چند نفر دچار اختلال مرتبط با کانابیس میشوند
حدود یک نفر از هر یازده نفری که تا به حال کانابیس مصرف کردهاند (گزارش CaPRis). مقالات مروری جدیدتر به حدود یک نفر از هر هشت نفر میرسند که وابسته میشوند، و در نوجوانانی که هفتگی یا روزانه مصرف میکنند، به حدود یک نفر از هر سه نفر.
کانابینوئیدهای مصنوعی
مسمومیت کشنده فقط بر اثر کانابیس بسیار نادر است. اما کانابینوئیدهای مصنوعی، که ممکن است به موادی با منشأ نامعلوم افزوده شده باشند، وضع دیگری دارند: اثرشان تقریباً پیشبینیپذیر نیست و مواردی از درمان در بخش مراقبتهای ویژه و مرگ رخ داده است.
کاهش خطرها
امنترین راه این است که کانابیس مصرف نکنید. اما اگر مصرف میکنید، میتوانید خطرها را بهطور محسوسی کاهش دهید. نکتههای زیر از رهنمودهای بینالمللی برای مصرف کمخطرتر (safer use) گرفته شدهاند و مؤسسه فدرال بهداشت عمومی (BIÖG) آنها را به بزرگسالان توصیه میکند.
کاهش خطرها
دیر شروع کنید یا اصلاً شروع نکنیدهرچه شروع دیرتر باشد، بهتر است. مغز تا حدود 25 سالگی در حال رشد است.
مقدار کمتر THCهرچه THC بیشتر و CBD کمتر باشد، خطر وابستگی و روانپریشی بیشتر است.
بدون کشیدن و بدون تنباکودود به دستگاه تنفس آسیب میزند و تنباکو آسیب بیشتری. تبخیر فشار کمتری به آن وارد میکند. عمیق فرو نبرید و نفس را نگه ندارید.
احتیاط با خوراکیهااثر با تأخیر میآید و پیشبینی آن دشوار است. کسی که دوباره مصرف کند، ممکن است ناخواسته دچار مصرف بیش از حد شود.
گاهی بهجای هر روزحداکثر یک تا دو بار در هفته. حتی در این حالت هم خطر باقی میماند و کمتر بهتر است. مصرف روزانه در مدت طولانی به روان و جسم آسیب میزند.
وقفه در مصرفاگر حافظه یا تمرکز ضعیف شد، کمتر مصرف کنید یا مدتی مصرف نکنید.
منشأ را بشناسیددر کانابیس با منشأ نامعلوم، میزان ماده مؤثر روشن نیست و ممکن است آلوده باشد. کانابینوئیدهای مصنوعی بهویژه خطرناکاند.
مخلوط نکنیدالکل، تنباکو و مواد دیگر خطرها را بیشتر میکنند. اگر دارو مصرف میکنید، پیش از مصرف از داروخانه یا مطب پزشک بپرسید.
رانندگی نکنیداینکه چه مدت باید صبر کنید، در درس رانندگی و قانون آمده است.
چه کسانی بهتر است مصرف نکننددر بارداری و دوران شیردهی، در صورت سابقه روانپریشی در خانواده، بیماریهای قلبیعروقی یا اعتیاد. اطلاعات بیشتر در چه کسانی بهتر است مصرف نکنند.
بیشترین خطر وقتی است که چند عامل با هم جمع شوند، مثلاً شروع زودهنگام، مصرف مکرر و THC زیاد. اگر رعایت این نکتهها برایتان دشوار است، خودسنجی یا گفتوگو با یک مرکز مشاوره کمک میکند.
ارزیابی کلی
خطرها با دفعات مصرف، مقدار و میزان THC، با شروع زودهنگام و در صورت زمینه مشکلات روانی بیشتر میشوند. خودسنجی نشان میدهد مصرف شما در چه وضعیتی است. اینکه چه کسانی بهتر است اصلاً مصرف نکنند، در درس چه کسانی بهتر است مصرف نکنند آمده است.
منابع
- وزارت بهداشت فدرال آلمان (2017): گزارش خلاصه «Cannabis: Potenzial und Risiken» (CaPRis)
- National Academies of Sciences (2017): The Health Effects of Cannabis and Cannabinoids
- Leung, Chan, Hides, Hall (2020): What is the prevalence and risk of cannabis use disorders among people who use cannabis? Addictive Behaviors 109, 106479
- drugcom.de (BIÖG, 2022): Kann Cannabis tödlich sein? (Rock u. a. 2022)
- drugcom.de (BIÖG): Drogenlexikon، مدخل Cannabis
- NIDA (2024): DrugFacts Cannabis
- DHS: Cannabis, Zahlen, Daten, Fakten (ESA 2024)
- cannabispraevention.de (BIÖG): Gesundheitliche Aspekte
- drugcom.de (BIÖG): Welche Safer-Use-Empfehlungen für weniger schädlichen Cannabiskonsum gibt es (für Erwachsene)?
- Fischer و همکاران (2022): Lower-Risk Cannabis Use Guidelines (LRCUG), International Journal of Drug Policy 99, 103381