Od kiedy konopie są zakazane? Historia od 1929 roku

W Niemczech konopie indyjskie były przez długi czas lekiem, a konopie siewne rośliną użytkową. Zakazano ich nie z powodu problemu w kraju, lecz dlatego, że wymagała tego umowa międzynarodowa. Tutaj znajdziesz najważniejsze daty od 1872 roku do dziś, każdą ze źródłem.

Krótko mówiąc: Od ustawy o opium z 10 grudnia 1929 r. postępowanie z konopiami indyjskimi wymaga w Niemczech zezwolenia. Lekarze nadal mogli je przepisywać. Posiadanie stało się karalne dopiero pod koniec 1971 roku, a żywica konopna przestała być dopuszczona do obrotu wraz z ustawą o środkach odurzających z 1982 roku. Od 1 kwietnia 2024 r. dorośli znów mogą posiadać i uprawiać konopie w określonych granicach.

Lek w Cesarstwie Niemieckim

1 czerwca 1872 r.: Pierwsza wspólna farmakopea Rzeszy Niemieckiej (Pharmacopoea Germanica) wymienia konopie indyjskie, ich wyciąg i nalewkę jako leki.
1878: W Rzeszy Niemieckiej konopie jako roślina włóknista rosną na około 21 200 hektarach, z czego połowa w Badenii i Wirtembergii.
1911-1912: Haska konferencja opiumowa: Włochy wnoszą sprawę konopi indyjskich, popierają to tylko USA. Kończy się na życzeniu, by konopie zbadać. Rząd Rzeszy jest przeciwny ograniczeniom, wyraźnie ze względu na ich znaczenie farmaceutyczne.
24 lipca 1921 r.: Prezes Urzędu Zdrowia Rzeszy pisze do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rzeszy: „Konopie indyjskie nie są w Niemczech nadużywane, palenie haszyszu nie jest tu w zwyczaju.”

Problemu nadużywania administracja nie dostrzegała aż do lat 20. XX wieku. Pierwsza ustawa o opium z 1920 roku regulowała opium, opiaty i kokainę, ale nie konopie.

Genewa 1925 i ustawa o opium z 1929 roku

Grudzień 1924 r.: Na Drugiej Konferencji Opiumowej Ligi Narodów w Genewie delegat egipski wnioskuje o objęcie regulacją haszyszu. Konopi nie było w porządku obrad. Afryka Południowa zgłosiła podobną propozycję w Lidze Narodów w 1923 roku.
14 lutego 1925 r.: Zgromadzenie plenarne przyjmuje tekst dotyczący konopi. Przeciw głosuje tylko Syjam. Delegacja niemiecka, jak podaje historyk Tilmann Holzer, nie bierze udziału w debacie.
19 lutego 1925 r.: Zostaje podpisana międzynarodowa konwencja opiumowa. Reguluje ona wywóz żywicy konopnej między państwami, a nie uprawę i konsumpcję wewnątrz kraju.
15 sierpnia 1929 r.: Niemcy składają dokument ratyfikacyjny.
10 grudnia 1929 r.: Ustawa o obrocie środkami odurzającymi (Gesetz über den Verkehr mit Betäubungsmitteln, ustawa o opium): konopie indyjskie znajdują się wśród objętych nią substancji. Postępowanie z nimi wymaga zezwolenia, przepisywanie przez lekarzy pozostaje możliwe.

„Zakazane” nie znaczyło więc w 1929 roku, że konopie całkowicie zniknęły z obrotu. Karalny był handel bez zezwolenia, a nie posiadanie jako takie.

Republika Federalna: zaostrzenie w 1971 roku i ustawa o środkach odurzających z 1982 roku

30 marca 1961 r.: Jednolita konwencja Narodów Zjednoczonych o środkach odurzających: konopie zostają objęte kontrolą międzynarodową, a ich pozamedyczne używanie ma zostać zakończone. Republika Federalna ratyfikuje ją w 1973 roku.
22 grudnia 1971 r.: Zmiana ustawy o opium: posiadanie jako takie staje się karalne, w szczególnie ciężkich przypadkach grozi do dziesięciu lat pozbawienia wolności. Od stycznia 1972 roku ustawa nazywa się Betäubungsmittelgesetz (ustawa o środkach odurzających).
19 grudnia 1973 r.: W NRD ustawa o środkach uzależniających (Suchtmittelgesetz) wprost zakazuje obrotu konopiami.
1 stycznia 1982 r.: Wchodzi w życie nowa ustawa o środkach odurzających. Żywica konopna znajduje się w załączniku I (Anlage I), na liście substancji niedopuszczonych do obrotu. Tym samym zakazana jest też uprawa konopi włóknistych.
1996: Konopie włókniste o zawartości najwyżej 0,3% THC znów można uprawiać.

Rząd federalny uzasadniał zaostrzenie w 1971 roku między innymi tym, że „z dużym prawdopodobieństwem [...] należy przyjąć, że narkotyk pełni funkcję torującą drogę”, a legalizacja naruszałaby genewską konwencję opiumową z 1925 roku.

Federalny Trybunał Konstytucyjny w 1994 roku

1992: Na podstawie § 31a ustawy o środkach odurzających prokuratura może przy niewielkiej ilości na własny użytek odstąpić od ścigania.
9 marca 1994 r.: Federalny Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga w sprawie pytań prawnych przedstawionych między innymi przez Sąd Krajowy w Lubece (Landgericht Lübeck) (BVerfGE 90, 145).

Trybunał uznał zakaz za zgodny z konstytucją: „Postępowanie z narkotykami podlega ograniczeniom Art. 2 Abs. 1 GG. «Prawo do odurzenia», które byłoby wyłączone spod tych ograniczeń, nie istnieje.” Przy okazjonalnym używaniu niewielkich ilości na własny użytek, bez zagrożenia dla innych, organy muszą jednak „co do zasady” odstąpić od ścigania. Co do uzasadnienia z 1971 roku Trybunał stwierdził, że pogląd, jakoby konopie pełniły „funkcję torującą drogę” do twardszych narkotyków, jest „przeważnie odrzucany”.

Konopie jako lek w 2017 roku

19 stycznia 2017 r.: Bundestag jednogłośnie uchwala ustawę „Cannabis als Medizin” (konopie jako lek).
10 marca 2017 r.: Ustawa wchodzi w życie: lekarze mogą przepisywać kwiaty i ekstrakty, a pod pewnymi warunkami koszty pokrywa kasa chorych. W Federalnym Instytucie Leków i Wyrobów Medycznych powstaje agencja ds. konopi (Cannabisagentur).
2 grudnia 2020 r.: Komisja Środków Odurzających ONZ skreśla konopie z wykazu IV jednolitej konwencji, najsurowszego wykazu. W wykazie I pozostają.

Droga do ustawy o konopiach w latach 2021-2024

7 grudnia 2021 r.: Umowa koalicyjna SPD, Zielonych i FDP: planowane jest kontrolowane wydawanie konopi dorosłym „w licencjonowanych sklepach”.
26 października 2022 r.: Rząd federalny zatwierdza założenia (Eckpunkte).
12 kwietnia 2023 r.: Model dwóch filarów: filar 1 to prywatna i wspólna uprawa, filar 2 to regionalne projekty modelowe z komercyjnymi łańcuchami dostaw.
16 sierpnia 2023 r.: Rząd przyjmuje projekt ustawy, tylko dla filaru 1.
23 lutego 2024 r.: Bundestag uchwala ustawę o konopiach: 404 głosy za, 226 przeciw, 4 wstrzymujące się.
22 marca 2024 r.: W Bundesracie wnioski o zwołanie komisji pojednawczej nie uzyskują większości.
1 kwietnia 2024 r.: Wchodzą w życie ustawa o konopiach konsumpcyjnych (KCanG) i ustawa o konopiach medycznych (MedCanG). Dorośli mogą posiadać i uprawiać konopie w określonych granicach.
20 czerwca 2024 r.: Ustawa zmieniająca dostosowuje KCanG i MedCanG. Od tego czasu KCanG pozostaje bez zmian.
1 lipca 2024 r.: Zaczynają obowiązywać przepisy dotyczące stowarzyszeń uprawy konopi.

Drugi filar nigdy nie powstał. Rząd federalny oświadczył we wrześniu 2026 r., że umowa koalicyjna nie przewiduje regionalnych projektów modelowych z komercyjnymi łańcuchami dostaw.

Od 2025 roku

9 kwietnia 2025 r.: Umowa koalicyjna CDU, CSU i SPD: „Jesienią 2025 roku przeprowadzimy otwartą na wyniki ewaluację ustawy o legalizacji konopi.”
29 września 2025 r.: Pierwszy raport śródokresowy ewaluacji naukowej (EKOCAN).
8 października 2025 r.: Rząd przyjmuje zmianę ustawy o konopiach medycznych: kwiaty tylko po osobistym kontakcie w gabinecie lekarskim, bez wysyłki.
1 kwietnia 2026 r.: Drugi raport śródokresowy ewaluacji, z danymi Federalnego Urzędu Kryminalnego.
22 września 2026 r.: Według rządu federalnego zmiana ustawy o konopiach medycznych jest jeszcze przedmiotem prac parlamentarnych.
1 kwietnia 2028 r.: Ma zostać przedstawiony kompleksowy raport z ewaluacji (§ 43 KCanG).

§ 31 Abs. 6 SGB V nie wymienia już suszonych kwiatów jako świadczenia kasy chorych. Jak dalej potoczą się losy KCanG, pozostaje otwarte. Według stanu na październik 2026 r. ustawa obowiązuje w brzmieniu z 20 czerwca 2024 r.

Dlaczego zakazano konopi?

Udokumentowane

Niemcy wdrożyły w 1929 roku zobowiązanie międzynarodowe. Własnego problemu według akt nie było: Urząd Zdrowia Rzeszy nie dostrzegał w 1921 roku nadużywania, a Urząd Spraw Zagranicznych (Auswärtiges Amt) uznał w 1925 roku propozycję egipską za „pozbawioną znaczenia technicznego i handlowego”. Także rząd federalny w 1971 roku powoływał się na genewską konwencję opiumową i jednolitą konwencję.
Egipt podniósł sprawę haszyszu w 1924 roku w Genewie. Jego delegat mówił, że od 30 do 60% przypadków „obłędu” wynika z haszyszu. Roczne sprawozdanie jednej z kairskich klinik z lat 1920/21 przypisywało mu 19 z 715 przyjęć. Delegaci nie dysponowali formalnymi dowodami.
Niemieckie interesy farmaceutyczne odegrały rolę, ale inną, niż się często opowiada: w 1911 roku rząd Rzeszy był przeciwny ograniczeniom dotyczącym konopi, właśnie ze względu na ich znaczenie jako leku. Ratyfikacja ciągnęła się od 1925 do 1929 roku, jak podaje Holzer, z powodu interesów związanych z opiatami i kokainą.

Sporne

Często mówi się, że Niemcy zgodziły się w 1925 roku, bo Egipt w zamian nie wprowadziłby zakazu przywozu niemieckiej heroiny. Tę tezę rozpowszechniają przede wszystkim grupy interesu i strony aktywistów, za każdym razem bez dowodu z akt lub protokołów, a do tego jest ona wewnętrznie sprzeczna. Przeczy jej to, co Holzer cytuje z Archiwum Federalnego i protokołów konferencji: Niemcy nie zasiadały w komisji, która głosowała w grudniu 1924 roku, nie brały udziału w debacie, a na posiedzeniu plenarnym poza Syjamem nikt nie głosował przeciw. Teza nie jest udokumentowana i w świetle akt jest mało prawdopodobna. Ostatecznie rozstrzygnąć można by ją tylko na podstawie pełnych protokołów.

Nie do obrony

„Od 1929 roku konopie są całkowicie zakazane.” Medyczne zastosowanie pozostało dozwolone, a posiadanie stało się karalne dopiero w 1971 roku.
„Niemiecki zakaz wywodzi się od Anslingera, amerykańskiego komisarza ds. narkotyków, i od ustawy Marihuana Tax Act.” Tax Act pochodzi z 1937 roku, osiem lat po ustawie o opium. Pośrednio USA oddziaływały dopiero przez jednolitą konwencję z 1961 roku.
„Niemcy zakazały konopi w 1929 roku ze względu na zagrożenia dla zdrowia.” Nie ma na to dowodu, akta pokazują coś przeciwnego.

Co obowiązuje dziś, wyjaśnia strona Ustawa o konopiach w prostych słowach. Jak inne kraje regulują konopie, opisuje porównanie przepisów o konopiach.

Zapamiętaj: Niemcy zakazały konopi w 1929 roku, bo wymagała tego umowa międzynarodowa, a nie z powodu problemu w kraju. Posiadanie stało się karalne dopiero w 1971 roku. Od kwietnia 2024 r. posiadanie i uprawa są dla dorosłych znów dozwolone w określonych granicach.

Czy masz co najmniej 18 lat?

Dlaczego zakazano konopi: historia aż do dziś