Από πότε απαγορεύεται η κάνναβη; Η ιστορία από το 1929

Στη Γερμανία η κάνναβη ήταν για πολύ καιρό φάρμακο και το φυτό της μια χρήσιμη καλλιέργεια. Δεν απαγορεύτηκε εξαιτίας κάποιου προβλήματος στη χώρα, αλλά επειδή το απαιτούσε μια διεθνής σύμβαση. Εδώ θα βρεις τις σημαντικότερες ημερομηνίες από το 1872 έως σήμερα, κάθε φορά με πηγή.

Με λίγα λόγια: Από τον νόμο για το όπιο (Opiumgesetz) της 10ης Δεκεμβρίου 1929, κάθε δραστηριότητα με ινδική κάνναβη στη Γερμανία χρειάζεται άδεια. Οι γιατροί μπορούσαν να τη συνταγογραφούν και μετά. Η κατοχή έγινε αξιόποινη μόλις στα τέλη του 1971, ενώ η ρητίνη κάνναβης έγινε μη εμπορεύσιμη (nicht verkehrsfähig) με τον νόμο για τα ναρκωτικά (Betäubungsmittelgesetz, BtMG) του 1982. Από την 1η Απριλίου 2024 οι ενήλικες μπορούν ξανά να κατέχουν και να καλλιεργούν κάνναβη μέσα σε σταθερά όρια.

Φάρμακο στη Γερμανική Αυτοκρατορία

1 Ιουνίου 1872: Η πρώτη κοινή φαρμακοποιία της Γερμανικής Αυτοκρατορίας (Pharmacopoea Germanica) περιλαμβάνει την ινδική κάνναβη, το εκχύλισμά της και ένα βάμμα ως φάρμακα.
1878: Στη Γερμανική Αυτοκρατορία η κάνναβη καλλιεργείται ως κλωστικό φυτό σε περίπου 21.200 εκτάρια, τα μισά στη Βάδη και στη Βυρτεμβέργη.
1911 έως 1912: Διάσκεψη της Χάγης για το όπιο: η Ιταλία φέρνει στο τραπέζι την ινδική κάνναβη, μόνο οι ΗΠΑ τη στηρίζουν. Μένει στην επιθυμία να μελετηθεί η κάνναβη. Η κυβέρνηση του Ράιχ είναι αντίθετη σε περιορισμούς, ρητά λόγω της φαρμακευτικής της σημασίας.
24 Ιουλίου 1921: Ο πρόεδρος της υγειονομικής υπηρεσίας του Ράιχ (Reichsgesundheitsamt) γράφει στο υπουργείο Εσωτερικών του Ράιχ: «Η ινδική κάνναβη δεν χρησιμοποιείται στη Γερμανία καταχρηστικά, το κάπνισμα χασίς δεν συνηθίζεται εδώ.»

Πρόβλημα κατάχρησης η διοίκηση δεν έβλεπε ως και τη δεκαετία του 1920. Ο πρώτος νόμος για το όπιο του 1920 ρύθμιζε το όπιο, τα οπιούχα και την κοκαΐνη, όχι την κάνναβη.

Γενεύη 1925 και ο νόμος για το όπιο του 1929

Δεκέμβριος 1924: Στη Δεύτερη Διάσκεψη για το Όπιο της Κοινωνίας των Εθνών στη Γενεύη, ο Αιγύπτιος αντιπρόσωπος ζητά να συμπεριληφθεί το χασίς. Η κάνναβη δεν ήταν στην ημερήσια διάταξη. Η Νότια Αφρική είχε προτείνει κάτι παρόμοιο στην Κοινωνία των Εθνών το 1923.
14 Φεβρουαρίου 1925: Η ολομέλεια εγκρίνει το κείμενο για την κάνναβη. Μόνο το Σιάμ ψηφίζει κατά. Η γερμανική αντιπροσωπεία, σύμφωνα με τον ιστορικό Tilmann Holzer, δεν συμμετέχει στη συζήτηση.
19 Φεβρουαρίου 1925: Υπογράφεται η Διεθνής Σύμβαση για το Όπιο. Ρυθμίζει την εξαγωγή ρητίνης κάνναβης μεταξύ κρατών, όχι την καλλιέργεια και τη χρήση στο εσωτερικό.
15 Αυγούστου 1929: Η Γερμανία καταθέτει την επικύρωση.
10 Δεκεμβρίου 1929: Νόμος για τη διακίνηση ναρκωτικών (Gesetz über den Verkehr mit Betäubungsmitteln, νόμος για το όπιο): η ινδική κάνναβη περιλαμβάνεται στις ουσίες που καλύπτει. Κάθε δραστηριότητα με αυτήν χρειάζεται άδεια, η ιατρική συνταγογράφηση παραμένει δυνατή.

«Απαγορευμένη» δεν σήμαινε λοιπόν το 1929 ότι η κάνναβη εξαφανίστηκε εντελώς από την κυκλοφορία. Αξιόποινη ήταν η εμπορία χωρίς άδεια, όχι η κατοχή καθαυτή.

Ομοσπονδιακή Δημοκρατία: αυστηροποίηση το 1971 και νόμος για τα ναρκωτικά του 1982

30 Μαρτίου 1961: Ενιαία Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά: η κάνναβη τίθεται υπό διεθνή έλεγχο, η μη ιατρική χρήση πρέπει να τερματιστεί. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία την επικυρώνει το 1973.
22 Δεκεμβρίου 1971: Τροποποίηση του νόμου για το όπιο: η κατοχή γίνεται αξιόποινη καθαυτή, σε ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις προβλέπονται έως δέκα χρόνια φυλάκιση. Από τον Ιανουάριο του 1972 ο νόμος ονομάζεται νόμος για τα ναρκωτικά (Betäubungsmittelgesetz).
19 Δεκεμβρίου 1973: Στην Ανατολική Γερμανία (ΛΔΓ) ο νόμος για τις εξαρτησιογόνες ουσίες (Suchtmittelgesetz) απαγορεύει ρητά τη διακίνηση κάνναβης.
1 Ιανουαρίου 1982: Τίθεται σε ισχύ ο νέος νόμος για τα ναρκωτικά. Η ρητίνη κάνναβης βρίσκεται στο Παράρτημα I, τον κατάλογο των μη εμπορεύσιμων ουσιών. Έτσι απαγορεύεται και η καλλιέργεια κλωστικής κάνναβης.
1996: Η κλωστική κάνναβη με έως 0,3% THC επιτρέπεται ξανά να καλλιεργείται.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αιτιολόγησε την αυστηροποίηση το 1971 μεταξύ άλλων με το επιχείρημα ότι «με μεγάλη πιθανότητα [...] πρέπει να θεωρηθεί ότι το ναρκωτικό ασκεί λειτουργία βηματοδότη», και ότι μια απελευθέρωση θα παραβίαζε τη Σύμβαση της Γενεύης του 1925.

Το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο το 1994

1992: Με την § 31a του νόμου για τα ναρκωτικά, η εισαγγελία μπορεί να μην ασκήσει δίωξη όταν πρόκειται για μικρή ποσότητα για προσωπική χρήση.
9 Μαρτίου 1994: Το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο (Bundesverfassungsgericht) αποφαίνεται επί παραπομπών, μεταξύ άλλων του Landgericht Lübeck (περιφερειακό δικαστήριο του Λίμπεκ) (BVerfGE 90, 145).

Το δικαστήριο έκρινε την απαγόρευση σύμφωνη με το Σύνταγμα: «Για κάθε δραστηριότητα με ναρκωτικά ισχύουν οι περιορισμοί του Art. 2 Abs. 1 GG. Δεν υπάρχει “δικαίωμα στη μέθη” που να εξαιρείται από αυτούς τους περιορισμούς.» Σε περιστασιακή προσωπική χρήση μικρών ποσοτήτων χωρίς κίνδυνο για άλλους, οι αρχές έπρεπε ωστόσο «κατ’ αρχήν» να μην ασκούν δίωξη. Για την αιτιολόγηση του 1971 σημείωσε ότι η άποψη πως η κάνναβη έχει «λειτουργία βηματοδότη» προς σκληρότερα ναρκωτικά «απορρίπτεται κατά κύριο λόγο».

Η κάνναβη ως φάρμακο το 2017

19 Ιανουαρίου 2017: Η Ομοσπονδιακή Βουλή (Bundestag) ψηφίζει ομόφωνα τον νόμο «Cannabis als Medizin» (η κάνναβη ως φάρμακο).
10 Μαρτίου 2017: Ο νόμος τίθεται σε ισχύ: οι γιατροί μπορούν να συνταγογραφούν άνθη και εκχυλίσματα, υπό προϋποθέσεις πληρώνει το ταμείο υγείας. Στο Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Φαρμάκων και Ιατροτεχνολογικών Προϊόντων (Bundesinstitut für Arzneimittel und Medizinprodukte) δημιουργείται Υπηρεσία Κάνναβης.
2 Δεκεμβρίου 2020: Η Επιτροπή Ναρκωτικών του ΟΗΕ αφαιρεί την κάνναβη από τον Πίνακα IV της Ενιαίας Σύμβασης, τον αυστηρότερο κατάλογο. Στον Πίνακα I παραμένει.

Ο δρόμος προς τον νόμο για την κάνναβη, 2021 έως 2024

7 Δεκεμβρίου 2021: Συμφωνία συνασπισμού SPD, Πρασίνων και FDP: προβλέπεται η ελεγχόμενη διάθεση σε ενήλικες «σε αδειοδοτημένα καταστήματα».
26 Οκτωβρίου 2022: Το ομοσπονδιακό υπουργικό συμβούλιο εγκρίνει βασικές κατευθύνσεις.
12 Απριλίου 2023: Μοντέλο δύο πυλώνων: πυλώνας 1 ιδιωτική και κοινή καλλιέργεια, πυλώνας 2 περιφερειακά πιλοτικά προγράμματα με εμπορικές αλυσίδες εφοδιασμού.
16 Αυγούστου 2023: Το υπουργικό συμβούλιο εγκρίνει το νομοσχέδιο, μόνο για τον πυλώνα 1.
23 Φεβρουαρίου 2024: Η Ομοσπονδιακή Βουλή ψηφίζει τον νόμο για την κάνναβη (Cannabisgesetz): 404 υπέρ, 226 κατά, 4 αποχές.
22 Μαρτίου 2024: Στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (Bundesrat) οι προτάσεις παραπομπής στην επιτροπή συνδιαλλαγής (Vermittlungsausschuss) δεν βρίσκουν πλειοψηφία.
1 Απριλίου 2024: Ο Νόμος για την κάνναβη προς κατανάλωση (KCanG) και ο Νόμος για τη φαρμακευτική κάνναβη (MedCanG) τίθενται σε ισχύ. Οι ενήλικες μπορούν να κατέχουν και να καλλιεργούν κάνναβη μέσα σε σταθερά όρια.
20 Ιουνίου 2024: Ένας τροποποιητικός νόμος προσαρμόζει τον KCanG και τον MedCanG. Από τότε ο KCanG δεν έχει αλλάξει.
1 Ιουλίου 2024: Αρχίζουν να ισχύουν οι κανόνες για τις ενώσεις καλλιέργειας.

Ο δεύτερος πυλώνας δεν ήρθε ποτέ. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δήλωσε τον Σεπτέμβριο του 2026 ότι η συμφωνία συνασπισμού δεν προβλέπει περιφερειακά πιλοτικά προγράμματα με εμπορικές αλυσίδες εφοδιασμού.

Από το 2025

9 Απριλίου 2025: Συμφωνία συνασπισμού CDU, CSU και SPD: «Το φθινόπωρο του 2025 θα πραγματοποιήσουμε μια αξιολόγηση με ανοιχτό αποτέλεσμα του νόμου για τη νομιμοποίηση της κάνναβης.»
29 Σεπτεμβρίου 2025: Πρώτη ενδιάμεση έκθεση της επιστημονικής αξιολόγησης (EKOCAN).
8 Οκτωβρίου 2025: Το υπουργικό συμβούλιο εγκρίνει τροποποίηση του Νόμου για τη φαρμακευτική κάνναβη: άνθη μόνο μετά από προσωπική επαφή στο ιατρείο, χωρίς αποστολή.
1 Απριλίου 2026: Δεύτερη ενδιάμεση έκθεση της αξιολόγησης, με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Εγκληματολογικής Υπηρεσίας (Bundeskriminalamt).
22 Σεπτεμβρίου 2026: Σύμφωνα με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η τροποποίηση του Νόμου για τη φαρμακευτική κάνναβη βρίσκεται ακόμη σε κοινοβουλευτική επεξεργασία.
1 Απριλίου 2028: Η πλήρης έκθεση αξιολόγησης πρέπει να είναι έτοιμη (§ 43 KCanG).

Τα αποξηραμένα άνθη η § 31 Abs. 6 SGB V (γερμανικός κώδικας για την υποχρεωτική ασφάλιση υγείας) δεν τα αναφέρει πλέον ως παροχή του ταμείου υγείας. Πώς θα συνεχίσει ο KCanG είναι ανοιχτό. Τον Οκτώβριο του 2026 ισχύει στη μορφή της 20ής Ιουνίου 2024.

Γιατί απαγορεύτηκε η κάνναβη;

Τεκμηριωμένο

Η Γερμανία εφάρμοσε το 1929 μια διεθνή υποχρέωση. Δικό της πρόβλημα δεν υπήρχε σύμφωνα με τα αρχεία: η υγειονομική υπηρεσία του Ράιχ δεν έβλεπε το 1921 κατάχρηση, το υπουργείο Εξωτερικών (Auswärtiges Amt) θεώρησε το 1925 την αιγυπτιακή πρόταση «χωρίς τεχνικό και εμπορικό ενδιαφέρον». Και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση το 1971 επικαλέστηκε τη Σύμβαση της Γενεύης και την Ενιαία Σύμβαση.
Η Αίγυπτος έθεσε το θέμα του χασίς στη Γενεύη το 1924. Ο αντιπρόσωπός της μίλησε για 30 έως 60% των περιπτώσεων «παραφροσύνης» λόγω χασίς. Η ετήσια έκθεση μιας κλινικής του Καΐρου για το 1920/21 απέδιδε σε αυτό 19 από 715 εισαγωγές. Οι αντιπρόσωποι δεν είχαν επίσημα τεκμήρια.
Τα γερμανικά φαρμακευτικά συμφέροντα έπαιξαν ρόλο, αλλά διαφορετικά από ό,τι λέγεται συχνά: το 1911 η κυβέρνηση του Ράιχ ήταν αντίθετη σε περιορισμούς για την κάνναβη, ακριβώς λόγω της σημασίας της ως φαρμάκου. Η επικύρωση καθυστέρησε από το 1925 έως το 1929, σύμφωνα με τον Holzer λόγω συμφερόντων για τα οπιούχα και την κοκαΐνη.

Αμφισβητούμενο

Συχνά λέγεται ότι η Γερμανία συμφώνησε το 1925 επειδή η Αίγυπτος σε αντάλλαγμα δεν θα επέβαλλε απαγόρευση εισαγωγής για τη γερμανική ηρωίνη. Αυτή τη θέση τη διαδίδουν κυρίως ομάδες συμφερόντων και ακτιβιστικές ιστοσελίδες, κάθε φορά χωρίς τεκμήριο από αρχεία ή πρακτικά, και είναι εσωτερικά αντιφατική. Εναντίον της μιλά ό,τι παραθέτει ο Holzer από τα Ομοσπονδιακά Αρχεία (Bundesarchiv) και τα πρακτικά της διάσκεψης: η Γερμανία δεν ήταν στην επιτροπή που ψήφισε τον Δεκέμβριο του 1924, δεν συμμετείχε στη συζήτηση, και στην ολομέλεια κανείς εκτός από το Σιάμ δεν ψήφισε κατά. Η θέση δεν είναι τεκμηριωμένη και, σύμφωνα με τα αρχεία, απίθανη. Οριστικά θα μπορούσε να διευκρινιστεί μόνο με τα πλήρη πρακτικά.

Δεν στέκει

«Από το 1929 η κάνναβη είναι εντελώς απαγορευμένη.» Η ιατρική χρήση παρέμεινε επιτρεπτή, η κατοχή έγινε αξιόποινη μόλις το 1971.
«Η γερμανική απαγόρευση οφείλεται στον Αμερικανό επικεφαλής της δίωξης ναρκωτικών Anslinger και στον Marihuana Tax Act.» Ο Tax Act είναι του 1937, οκτώ χρόνια μετά τον νόμο για το όπιο. Έμμεσα οι ΗΠΑ επηρέασαν μόλις μέσω της Ενιαίας Σύμβασης του 1961.
«Η Γερμανία απαγόρευσε την κάνναβη το 1929 λόγω των κινδύνων για την υγεία.» Γι’ αυτό δεν υπάρχει κανένα τεκμήριο, τα αρχεία δείχνουν το αντίθετο.

Τι ισχύει σήμερα το εξηγεί η σελίδα Ο γερμανικός νόμος για την κάνναβη με απλά λόγια. Πώς ρυθμίζουν την κάνναβη άλλες χώρες θα το βρεις στη Σύγκριση νομοθεσιών.

Να θυμάσαι: Η Γερμανία απαγόρευσε την κάνναβη το 1929 επειδή το απαιτούσε μια διεθνής σύμβαση, όχι εξαιτίας κάποιου προβλήματος στη χώρα. Η κατοχή έγινε αξιόποινη μόλις το 1971. Από τον Απρίλιο του 2024 η κατοχή και η καλλιέργεια επιτρέπονται ξανά για ενήλικες, μέσα σε όρια.

Είσαι τουλάχιστον 18 ετών;

Γιατί απαγορεύτηκε η κάνναβη: η ιστορία μέχρι σήμερα