Πώς δημιουργούνται τα προβλήματα
Δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα όλοι όσοι κάνουν χρήση κάνναβης. Το αν θα συμβεί αυτό εξαρτάται από το άτομο, την ουσία και το περιβάλλον. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν η κάνναβη χρησιμοποιείται σκόπιμα για αποφόρτιση, για να μετριάσει συναισθήματα ή για να ξεχαστούν προβλήματα. Περισσότερα στην ενότητα Πώς αναπτύσσεται η εξάρτηση.
Σημάδια που μπορείς να προσέξεις στον εαυτό σου
Οι ειδικοί περιγράφουν τη διαταραχή χρήσης κάνναβης με έντεκα κριτήρια από το DSM-5, το σύστημα ταξινόμησης της αμερικανικής ψυχιατρικής. Σε καθημερινή γλώσσα:
Έλεγχος
- Κάνεις χρήση περισσότερο ή για περισσότερο χρόνο απ’ ό,τι σκόπευες.
- Θέλεις να κάνεις λιγότερη χρήση ή να σταματήσεις, αλλά δεν τα καταφέρνεις.
- Η απόκτηση της κάνναβης, η χρήση και η ανάκαμψη μετά παίρνουν πολύ χρόνο.
- Έχεις έντονη επιθυμία για κάνναβη.
Καθημερινή ζωή και σχέσεις
- Οι υποχρεώσεις στη δουλειά, στην εκπαίδευση ή στην οικογένεια μένουν ανεκπλήρωτες.
- Συνεχίζεις τη χρήση, παρόλο που γι’ αυτό υπάρχουν καβγάδες ή προβλήματα με άλλους.
- Τα χόμπι, οι φιλίες ή ο αθλητισμός περνούν σε δεύτερη μοίρα.
Κίνδυνος
- Κάνεις χρήση σε επικίνδυνες καταστάσεις, για παράδειγμα πριν οδηγήσεις.
- Συνεχίζεις τη χρήση, παρόλο που καταλαβαίνεις ότι σε βλάπτει σωματικά ή ψυχικά.
Σώμα
- Χρειάζεσαι μεγαλύτερη ποσότητα για να νιώσεις την ίδια επίδραση.
- Χωρίς κάνναβη νιώθεις άσχημα (στέρηση, βλ. παρακάτω).
Πώς το κατατάσσουν οι ειδικοί
Αν μέσα σε δώδεκα μήνες ισχύουν δύο έως τρία από αυτά τα σημεία, οι ειδικοί μιλούν για ήπια διαταραχή, με τέσσερα έως πέντε για μέτρια και από έξι και πάνω για σοβαρή. Διάγνωση κάνουν μόνο γιατροί ή ψυχοθεραπευτές. Η λίστα όμως σε βοηθά να δεις την κατάσταση με ειλικρίνεια.
Στέρηση
Όποιος έκανε πολλή χρήση για μεγάλο διάστημα, μπορεί να νιώσει στερητικά συμπτώματα όταν σταματά ή μειώνει τη χρήση: ευερεθιστότητα, εσωτερική ανησυχία, νευρικότητα, προβλήματα ύπνου, μειωμένη όρεξη, πεσμένη διάθεση και σωματικές ενοχλήσεις όπως πονοκέφαλο ή εφίδρωση. Αυτό είναι δυσάρεστο, αλλά είναι σημάδι ότι ο οργανισμός προσαρμόζεται ξανά.
Όταν προσέχεις σημάδια σε άλλους
Τι μπορεί να προσέξουν οι άλλοι
Σχολείο, εκπαίδευση, εργασίαΟι επιδόσεις χειροτερεύουν ξαφνικά, συχνές απουσίες ή καθυστερήσεις.
Κύκλος φίλωνΑλλάζει, υπάρχουν προβλήματα με φίλους και φίλες.
ΟικογένειαΥπάρχουν περισσότερα προβλήματα στο σπίτι.
Ελεύθερος χρόνοςΕγκαταλείπονται ενδιαφέροντα και χόμπι.
ΔιάθεσηΔιακυμάνσεις, απομόνωση, έλλειψη διάθεσης, αδιαφορία.
ΜυστικότηταΨέματα ή δικαιολογίες για να κρυφτεί η χρήση.
Τέτοια σημάδια μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Είναι αφορμή για μια συζήτηση, όχι διάγνωση.
Σε μια ήρεμη στιγμή, μίλησε για όσα παρατηρείς, χωρίς κατηγορίες. Κάνε ερωτήσεις και άκου. Οι συμβουλευτικές υπηρεσίες συμβουλεύουν και οικείους και φίλους.
Πότε να ζητήσεις βοήθεια
- ΑνησυχείςΣυζήτησέ τοΣε μια ήρεμη στιγμή, χωρίς κατηγορίες. Πώς να το κάνεις εξηγείται στην ενότητα Μιλώντας για την ανησυχία σου.
- Τα προβλήματα μεγαλώνουνΖήτησε συμβουλευτικήΌταν επηρεάζονται τα οικονομικά, η δουλειά, το σχολείο ή οι σχέσεις ή όταν αποτυγχάνουν οι προσπάθειες διακοπής. Συμβουλευτική υπάρχει και για τους οικείους.
- Κρίση ή κίνδυνος για τη ζωήΖήτησε αμέσως βοήθειαTelefonSeelsorge (γερμανική τηλεφωνική γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης, στα γερμανικά): 0800 111 0 111, όλο το εικοσιτετράωρο και δωρεάν. Σε έκτακτη ανάγκη: 112.
Τι μπορείς να κάνεις
Κάνε το τεστ αυτοαξιολόγησης, γράψε στους υπεύθυνους πρόληψης του συλλόγου ανώνυμα ή απευθύνσου σε μια συμβουλευτική υπηρεσία.
Πηγές
- American Psychiatric Association (2013): Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5η έκδοση (DSM-5), κριτήρια για τη διαταραχή χρήσης κάνναβης και τη στέρηση από κάνναβη
- drugcom.de, υπηρεσία του BIÖG: Drogenlexikon, λήμμα Cannabis
- Πρόγραμμα προστασίας της υγείας και των ανηλίκων του συλλόγου, κεφάλαια για τη διαταραχή χρήσης ουσιών και την ανάπτυξή της
- cannabispraevention.de (BIÖG): Kiffen, Risiken und Suchtgefahr
- BIÖG (2025): Elterninfo Cannabis
- Πρόγραμμα προστασίας της υγείας και των ανηλίκων του συλλόγου, οδηγός συζήτησης
- DHS: Suchtberatung
- TelefonSeelsorge Deutschland