Άτομο, ουσία, περιβάλλον
Οι ειδικοί περιγράφουν την εξάρτηση με τρεις πλευρές που αλληλεπιδρούν. Καμία από αυτές δεν εξηγεί μόνη της γιατί κάποιος αναπτύσσει εξάρτηση.
Άτομο, ουσία, περιβάλλον
Άτομοδιαχείριση συναισθημάτων και προβλημάτων, αυτοπεποίθηση, προδιάθεση
Ουσίαπόσο έντονα δρα η ουσία, πόσο εύκολα βρίσκεται
Περιβάλλονοικογένεια, φίλοι, σχολείο και εργασία
Οι παράγοντες κινδύνου περιγράφουν πιθανότητες. Δεν προβλέπουν τι θα συμβεί σε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο. Όταν συνδυάζονται πολλοί, ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Η THC δρα στο σύστημα ανταμοιβής, που κανονικά αντιδρά στο φαγητό, στην εγγύτητα ή στην επιτυχία. Όταν αυτό επαναλαμβάνεται συχνά, ο εγκέφαλος προσαρμόζεται: γίνεται λιγότερο ευαίσθητος και χρειάζεται περισσότερο για την ίδια επίδραση. Οι ειδικοί το ονομάζουν ανοχή. Μετά την επίδραση μπορεί να ακολουθήσουν νευρικότητα, ευερεθιστότητα και δυσφορία. Με τον καιρό η χρήση γίνεται συχνά για να φύγει αυτή η δυσφορία, και όχι πια για την ίδια την επίδραση.
Όταν η χρήση γίνεται ανακούφιση
- Επιβάρυνσηστρες, άγχος, θυμός, μοναξιά
- Χρήσηγια αποφόρτιση
- Σύντομη ανακούφισηη επιβάρυνση υποχωρεί
- Δυσφορία μετάνευρικότητα, ευερεθιστότητα, η επιβάρυνση επιστρέφει
Όταν η κάνναβη γίνεται δεκανίκι
Όποιος κάνει χρήση κάνναβης για να μετριάσει το άγχος, τον θυμό ή τη λύπη, έχει υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξει εξάρτηση. Η ίδια η χρήση μπορεί να εντείνει το άγχος, και η ανακούφιση γίνεται φαύλος κύκλος.
Παράγοντες κινδύνου
- συχνότητα χρήσης, ο ισχυρότερος μεμονωμένος παράγοντας
- πρώιμη έναρξη, ιδίως πριν από τα 16
- πολλή THC
- ταυτόχρονη χρήση καπνού
- ψυχικές επιβαρύνσεις, έλλειψη υποστήριξης, έλλειψη προοπτικής, καθοριστικά γεγονότα όπως ένας χωρισμός
- ένας κύκλος φίλων όπου σχεδόν όλοι κάνουν χρήση
Τι προστατεύει
Η αισιοδοξία, η αίσθηση ότι μπορείς να αλλάξεις κάτι, η ικανότητα να αντιμετωπίζεις προβλήματα, οι σταθερές σχέσεις, ένα δίκτυο από οικογένεια και φίλους και ένας σκοπός στην εκπαίδευση ή στην εργασία. Τέτοιοι προστατευτικοί παράγοντες μπορούν να αντισταθμίσουν κινδύνους.
Πώς το κατατάσσουν οι ειδικοί
Σύμφωνα με το DSM-5, διαταραχή χρήσης κάνναβης υπάρχει όταν μέσα σε δώδεκα μήνες ισχύουν τουλάχιστον δύο από έντεκα κριτήρια· δύο έως τρία θεωρούνται ήπια διαταραχή, τέσσερα έως πέντε μέτρια, από έξι και πάνω σοβαρή. Τα κριτήρια σε καθημερινή γλώσσα βρίσκονται στην ενότητα Αναγνώριση προειδοποιητικών σημαδιών. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει τις διαταραχές λόγω χρήσης κάνναβης στον κωδικό 6C41.
Από τον κίνδυνο στην εξάρτηση και τι βοηθά σε κάθε στάδιο
- Περιστασιακή χρήσηΣπάνια και χωρίς εμφανείς συνέπειες.Βοηθά: αντικειμενική ενημέρωση για την επίδραση και τους κινδύνους
- Επικίνδυνη χρήσηΗ συχνότητα, η ποσότητα ή ο τρόπος χρήσης αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο. Δεν έχει προκληθεί ακόμη βλάβη.Βοηθά: έγκαιρη προσοχή, τεστ αυτοαξιολόγησης, ειλικρινής συζήτηση
- Επιβλαβής χρήσηΗ χρήση έχει ήδη βλάψει την υγεία ή έχει οδηγήσει σε συμπεριφορά που βλάπτει άλλους.Βοηθά: συμβουλευτική και υποστήριξη, για παράδειγμα σε μια υπηρεσία συμβουλευτικής για εξαρτήσεις
- ΕξάρτησηΜια έντονη εσωτερική παρόρμηση: ο έλεγχος εξασθενεί, η χρήση γίνεται πιο σημαντική από άλλα πράγματα και συνεχίζεται παρά τις βλάβες.Βοηθά: θεραπευτική αντιμετώπιση, δηλαδή συμβουλευτική, αποτοξίνωση και θεραπεία
Τα όρια είναι ρευστά, και δεν καταλήγει κάθε επικίνδυνη χρήση σε εξάρτηση.
Σχεδόν ένα στα δύο άτομα που κάνουν τακτικά χρήση εμφανίζει στερητικά συμπτώματα: νευρικότητα, προβλήματα ύπνου, μειωμένη όρεξη, ευερεθιστότητα, άγχος ή πεσμένη διάθεση. Συνήθως ξεκινούν μία έως τρεις ημέρες μετά την τελευταία χρήση και είναι πιο έντονα την πρώτη εβδομάδα. Τα περισσότερα υποχωρούν μετά από δύο έως τρεις εβδομάδες, ενώ τα προβλήματα ύπνου και η πεσμένη διάθεση μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο.
Πηγές
- Bundesministerium für Gesundheit (2024): Mustercurriculum für Präventionsbeauftragte
- NIDA (2020): Drugs, Brains, and Behavior. The Science of Addiction
- drugcom.de (BIÖG): Was sind psycho-soziale Risikofaktoren für eine Cannabisabhängigkeit?
- drugcom.de (BIÖG): Entzugserscheinungen bei Cannabiskonsum
- cannabispraevention.de (BIÖG): Gesundheitliche Aspekte
- Bundesministerium für Gesundheit (2017): σύντομη έκθεση «Cannabis: Potenzial und Risiken» (CaPRis)
- Hasin κ.ά. (2013): DSM-5 Criteria for Substance Use Disorders, American Journal of Psychiatry
- WHO (2024): ICD-11, Clinical descriptions and diagnostic requirements
- WHO: ICD-11, Hazardous use of cannabis (QE11.1) και Disorders due to use of cannabis (6C41)
- DHS: Suchtberatung
- Bonnet, Preuss (2017): The cannabis withdrawal syndrome: current insights. Substance Abuse and Rehabilitation 8